Hướng dẫn đầy đủ về Stablecoin

Stablecoin là gì?

Stablecoin là tiền điện tử được thiết kế để duy trì giá trị ổn định đã định trước, rất hấp dẫn với nhà đầu tư muốn tham gia giao dịch tài sản số mà tránh biến động giá mạnh. Loại tài sản kỹ thuật số này ngày càng phổ biến trên thị trường tiền điện tử nhờ khả năng giữ ổn định giữa môi trường biến động.

Điểm nổi bật của stablecoin là cơ chế ổn định giá. Stablecoin thường giữ giá gần như cố định bằng cách neo vào tài sản như tiền pháp định (ví dụ USD, euro), kim loại quý (vàng), hoặc tiền điện tử khác. Một số stablecoin sử dụng thuật toán để điều tiết nguồn cung và duy trì ổn định giá trị.

Điều quan trọng nhất là giá trị stablecoin luôn ổn định nhờ gắn với tài sản cố định hoặc vận hành bằng thuật toán phức tạp.

Nhờ sự ổn định, stablecoin rất hữu ích cho nhiều ứng dụng của nền kinh tế số như hệ thống thanh toán, chuyển tiền quốc tế và nơi trú ẩn an toàn khi thị trường biến động. Stablecoin là cầu nối giữa tài chính truyền thống và hệ sinh thái tiền điện tử, giúp tận dụng công nghệ blockchain mà không phải đối diện rủi ro biến động giá như hầu hết tiền điện tử.

Stablecoin hoạt động như thế nào?

Bản chất biến động của thị trường tiền điện tử khiến nhiều người xem tài sản kỹ thuật số là khoản đầu tư đầy rủi ro. Giá Bitcoin hay Ethereum có thể dao động 10-20% chỉ trong một ngày, khiến chúng khó sử dụng cho giao dịch thường ngày hoặc lưu trữ giá trị ổn định.

Stablecoin đóng vai trò cân bằng biến động, mang lại sự ổn định cho thị trường. Chúng đạt được điều này bằng cách neo giá trị vào tài sản hữu hình, tạo ra đồng tiền số có giá trị dự đoán được, đáng tin cậy cho người dùng.

Cơ chế vận hành của stablecoin là duy trì dự trữ tài sản đảm bảo an toàn, đóng vai trò làm tài sản thế chấp. Dự trữ này là nền tảng cho sự ổn định, giúp mỗi token stablecoin có thể quy đổi đúng giá trị cơ sở. Các tổ chức kiểm toán độc lập thường xuyên kiểm tra dự trữ để xác minh tính tồn tại và đầy đủ, nhưng mức độ minh bạch và tần suất kiểm toán lại khác nhau giữa các dự án stablecoin.

Stablecoin chủ yếu được dùng làm phương tiện trao đổi. Chúng có thể giao dịch trên nhiều sàn như các loại tiền điện tử khác, nhưng nổi bật ở khả năng hỗ trợ thanh toán hiệu quả. Nhờ giá trị ổn định trong quá trình giao dịch, stablecoin phù hợp với cả tổ chức lẫn cá nhân cần chuyển giá trị dự đoán được.

Ví dụ, nhà đầu tư tổ chức chọn stablecoin để thanh toán quốc tế. Sử dụng stablecoin giúp chuyển tiền xuyên biên giới nhanh hơn, tiết kiệm chi phí so với ngân hàng truyền thống. Gần đây, nhiều quốc gia đã thử nghiệm stablecoin cho thanh toán thương mại, nhận thấy tiềm năng tối ưu hóa giao dịch và giảm phí chuyển tiền.

Các loại stablecoin

Stablecoin không chỉ có một cách vận hành. Ngành tiền điện tử phát triển nhiều phương pháp riêng để duy trì ổn định giá, mỗi loại có ưu điểm và hạn chế riêng. Hiểu rõ các loại stablecoin là điều quan trọng cho người muốn sử dụng hoặc đầu tư.

Stablecoin dựa trên tiền pháp định

Stablecoin dựa trên tiền pháp định duy trì dự trữ bằng đúng vốn hóa thị trường của đồng coin. Mỗi đơn vị stablecoin có thể đổi lấy một đơn vị tiền pháp định theo tỷ lệ 1:1. Cách tiếp cận trực quan này giúp stablecoin loại này dễ tiếp cận với người quen tiền truyền thống.

Những tổ chức độc lập kiểm toán dự trữ định kỳ để đảm bảo minh bạch và củng cố niềm tin người dùng. Đây là dạng stablecoin đơn giản nhất nhưng cũng tập trung nhất vì phụ thuộc vào một tổ chức nắm giữ và quản lý dự trữ.

Ví dụ, Tether là stablecoin dựa trên tiền pháp định, neo giá với USD theo tỷ lệ 1:1. Theo lý thuyết, mỗi token USDT được bảo đảm bằng một USD lưu trong dự trữ. Stablecoin này đơn giản và dễ hiểu nhưng tạo ra rủi ro đối tác vì người dùng phải tin tưởng tổ chức phát hành duy trì dự trữ.

Stablecoin dựa trên hàng hóa

Stablecoin dựa trên hàng hóa lấy giá trị từ kim loại quý như vàng, bạc hoặc các tài sản hữu hình khác. Cách tiếp cận này là lựa chọn khác biệt so với neo vào tiền pháp định, bởi hàng hóa có giá trị nội tại và được công nhận là nơi lưu trữ giá trị qua nhiều thế hệ.

Ví dụ, Paxos Gold gắn giá trị với dự trữ vàng của Paxos. Token này phản ánh giá một ounce vàng, giúp khách hàng sở hữu một phần vàng mà không phải lo về bảo quản hay an ninh vật lý. Mỗi token là quyền sở hữu vàng vật lý được lưu trong kho an toàn, vừa tận dụng tiện ích tài sản kỹ thuật số vừa đảm bảo giá trị ổn định của kim loại quý.

Tương tự, một số stablecoin dựa trên hàng hóa gắn với giá trị các loại hàng hóa khác như dầu thô hoặc khí tự nhiên. Stablecoin dựa trên năng lượng giúp tiếp cận các hàng hóa chủ lực toàn cầu, giữ lợi ích công nghệ blockchain. Tuy nhiên, chúng có thể biến động hơn stablecoin dựa trên kim loại quý vì thị trường năng lượng thường thay đổi mạnh.

Stablecoin dựa trên tiền điện tử

Stablecoin có thể tạo ra dựa trên các loại tiền điện tử thay vì tài sản vật lý hoặc tiền pháp định. Cách này giữ tính phi tập trung của tiền điện tử, đồng thời hướng tới ổn định giá. Stablecoin dựa trên tiền điện tử phát hành chủ yếu cho nhiều blockchain và yêu cầu thế chấp vượt mức để phòng biến động tài sản cơ sở.

Giá trị tài sản thế chấp phải lớn hơn nhiều giá trị stablecoin vì tiền điện tử biến động mạnh. Cơ chế thế chấp vượt mức đóng vai trò bộ đệm chống biến động giá của tài sản backing.

Ví dụ, MakerDAO phát hành DAI là stablecoin neo giá với USD, nhưng thực tế được bảo đảm bằng Ethereum và các loại tiền điện tử khác. Nếu phát hành 100 USD DAI, khoảng 150 USD tiền điện tử được dùng làm tài sản đảm bảo. Cơ chế này đảm bảo ngay cả khi giá tiền điện tử giảm, giá trị stablecoin vẫn được bảo toàn. Hệ thống sử dụng hợp đồng thông minh để tự động thanh lý tài sản đảm bảo nếu giá trị xuống dưới ngưỡng an toàn, duy trì sự ổn định cho stablecoin.

Stablecoin thuật toán

Stablecoin thuật toán có thể có hoặc không có dự trữ đảm bảo. Chúng thường vận hành bằng chương trình máy tính với công thức định sẵn để ổn định giá trị, là phương pháp sáng tạo và thử nghiệm nhất trong thiết kế stablecoin.

Thuật toán kiểm soát giá bằng cách điều chỉnh cung cầu token qua hợp đồng thông minh. Xét về tính phi tập trung, stablecoin loại này vượt trội so với các loại khác vì không dựa vào dự trữ trung tâm. Chúng dùng các cơ chế như mở rộng nguồn cung khi giá vượt ngưỡng và thu hẹp nguồn cung khi giá xuống dưới ngưỡng.

TerraUSD là stablecoin thuật toán nổi tiếng từng mất neo năm 2022. Sự kiện này cho thấy rủi ro của stablecoin thuật toán và thúc đẩy giám sát chặt hơn. Dù có thất bại, lĩnh vực này vẫn tiếp tục nghiên cứu vì tiềm năng của stablecoin phi tập trung thực sự vẫn hấp dẫn cộng đồng.

So sánh nhanh các loại stablecoin

Những stablecoin phổ biến nhất

Tether (USDT)

Ra mắt năm 2014, Tether là stablecoin lớn nhất về vốn hóa thị trường và duy trì vị trí này trong nhiều năm. Tether thống trị thị trường stablecoin với khối lượng giao dịch hàng tỷ USD mỗi ngày trên nhiều sàn.

Nhiều sàn tiền điện tử lớn đều hỗ trợ USDT nhờ độ phổ biến. USDT chủ yếu dùng để chuyển tiền giữa sàn nhanh chóng, hỗ trợ giao dịch và cơ hội arbitrage. Nhà giao dịch có thể kiếm lời khi giá tiền điện tử khác nhau giữa sàn, dùng USDT làm kênh trung gian ổn định khai thác các chênh lệch.

Tether duy trì tỷ lệ 1:1 với USD, nghĩa là cần có một USD dự trữ cho mỗi USDT phát hành. Dù USDT phổ biến nhất, nó cũng gây tranh cãi về quản lý dự trữ và minh bạch.

Ủy ban Giao dịch Hàng hóa tương lai Hoa Kỳ phạt Tether 42,5 triệu USD vào tháng 10 năm 2021, cho rằng nhà phát hành USDT báo cáo sai tài sản dự trữ từ 2016 đến 2019, đặt nghi vấn về việc stablecoin có được bảo đảm đầy đủ hay không.

Dự trữ Tether vẫn là chủ đề tranh cãi và giám sát. Tether liên tục phủ nhận cáo buộc về hoạt động của USDT, đồng thời tăng cường minh bạch bằng xác nhận từ các công ty kiểm toán. Một số ý kiến cho rằng các biện pháp này chưa đủ để được coi là kiểm toán đầy đủ và yêu cầu minh bạch hơn.

USD Coin (USDC)

Các công ty tiền điện tử Circle và một nền tảng lớn phát hành USD Coin năm 2018 để thay thế stablecoin truyền thống. USDC neo giá với USD theo tỷ lệ 1:1, cung cấp chức năng tương tự nhưng nhấn mạnh minh bạch và tuân thủ quy định.

USDC là giao thức mã nguồn mở cho doanh nghiệp và cá nhân tạo sản phẩm riêng, thúc đẩy đổi mới hệ sinh thái stablecoin. Nhờ đó, USDC được ứng dụng rộng rãi trên nhiều nền tảng.

USDC nổi bật nhờ minh chứng được bảo đảm bằng tài sản có nguồn gốc từ USD. Circle công bố báo cáo xác nhận định kỳ từ các công ty kiểm toán, tăng tính minh bạch cho dự trữ. Công ty giữ dự trữ bằng tiền mặt và trái phiếu ngắn hạn của Bộ Tài chính Hoa Kỳ — tài sản an toàn, thanh khoản cao.

Cách tiếp cận tuân thủ quy định của USDC khiến nó hấp dẫn với nhà đầu tư tổ chức và doanh nghiệp cần tiêu chuẩn minh bạch, giám sát cao. Nhiều giao thức DeFi tích hợp USDC làm stablecoin ưu tiên nhờ uy tín về độ tin cậy và tuân thủ.

DAI

Maker Foundation tạo DAI như tài sản cho vay ổn định cho doanh nghiệp, đáp ứng nhu cầu khoản vay tiền điện tử ổn định. Sau đó, quyền quản trị chuyển cho MakerDAO — tổ chức tự trị phi tập trung quản lý giao thức qua biểu quyết cộng đồng.

Mục tiêu của MakerDAO là đảm bảo sự ổn định cho DAI bằng cách tăng cường yêu cầu tài sản đảm bảo. DAI được thế chấp vượt mức trong Maker Vaults để bảo vệ khỏi biến động thị trường. Cơ chế này giúp DAI duy trì neo giá với USD kể cả khi thị trường giảm mạnh.

Tài sản đảm bảo cho DAI đã phát triển theo thời gian. Ban đầu chỉ dựa vào Ethereum, nay hệ thống chấp nhận nhiều loại tiền điện tử và một số tài sản thực làm thế chấp, giúp phân tán rủi ro và tăng độ ổn định.

DAI là stablecoin được tích hợp vào nhiều DApp nhất, hỗ trợ hơn 400 DApp và ví. Tính phi tập trung và cơ chế đảm bảo vững chắc khiến DAI được cộng đồng DeFi ưa chuộng nhờ kháng kiểm duyệt và phi tập trung. Chủ sở hữu DAI có quyền biểu quyết các thông số quan trọng như loại tài sản đảm bảo, phí ổn định, tỷ lệ thế chấp.

Stablecoin từ sàn giao dịch lớn

Một dự án stablecoin nổi bật ra đời từ hợp tác giữa Paxos và sàn giao dịch tiền điện tử hàng đầu. Paxos bảo đảm stablecoin bằng USD gửi tại ngân hàng, đảm bảo mỗi token được thế chấp hoàn toàn bằng dự trữ tiền pháp định.

Stablecoin này là một trong số ít được cơ quan quản lý Phố Wall phê duyệt, giúp nó có uy tín trong giới tài chính truyền thống. Tuy nhiên, stablecoin cũng gặp vấn đề về thanh khoản và các lo ngại khác, dẫn đến thách thức về quy định. Ví dụ, một số nền tảng lớn đã loại stablecoin này khỏi danh sách giao dịch vào tháng 3/2023 do vấn đề pháp lý và các yếu tố khác, ảnh hưởng lớn đến độ phổ biến và thanh khoản.

Khi SEC tăng cường điều tra, dự án gặp nhiều khó khăn. Hiện Paxos bị kiện vì bị cáo buộc vi phạm luật bảo vệ nhà đầu tư, cho thấy môi trường quy định phức tạp mà các đơn vị phát hành stablecoin phải đối mặt. Những thách thức này chứng minh rằng phê duyệt của cơ quan quản lý chưa đảm bảo thành công lâu dài, và việc tuân thủ cũng như minh bạch là yếu tố thiết yếu để duy trì niềm tin trong hệ sinh thái stablecoin.

Stablecoin và Bitcoin

Stablecoin có an toàn không?

Stablecoin thường được xem là an toàn nhờ giá ổn định, giúp chúng bền vững hơn các loại tiền điện tử khác. Sự ổn định này hấp dẫn người dùng muốn tránh biến động mạnh của tài sản như Bitcoin hoặc Ethereum.

Dù về lý thuyết là đúng, nhưng không thể bảo đảm nếu tổ chức phát hành quản lý thiếu minh bạch hoặc không xác minh tài sản dự trữ đúng cách. Tính an toàn của stablecoin phụ thuộc vào liêm chính và năng lực của tổ chức phát hành cũng như cơ chế vận hành nền tảng.

Khả năng tồn tại của stablecoin dựa vào backing. Dự trữ backing chịu rủi ro tín dụng, thị trường và thanh khoản. Có dự trữ tại một thời điểm không đảm bảo an toàn mãi mãi — điều kiện thị trường có thể thay đổi, tài sản dự trữ có thể bị quản lý sai hoặc đầu tư vào tài sản rủi ro mất giá.

Stablecoin được quảng bá là giải pháp cho sự biến động của tiền điện tử. Dù có thể an toàn hơn các loại coin khác, danh tiếng của stablecoin đã sụt giảm sau sự cố Luna-Terra. UST, stablecoin thuật toán của hệ Terra, mất neo tháng 5/2022, gây thiệt hại hàng tỷ USD và làm lung lay niềm tin toàn ngành stablecoin.

Đơn vị phát hành cần được quản lý để đảm bảo giám sát và trách nhiệm phù hợp. Nếu không, stablecoin có thể vướng pháp lý, gây tổn thất cho người dùng và bất ổn thị trường. Quy định giúp đảm bảo các đơn vị phát hành duy trì dự trữ đầy đủ, thực hiện kế toán đúng chuẩn và quản lý rủi ro hợp lý.

Thực tế, thiếu quy định toàn diện với stablecoin đã tạo điều kiện cho tổ chức phát hành tuyên bố sai về tài sản dự trữ. Khoảng trống pháp lý này khiến một số dự án hoạt động với mức minh bạch thấp, tạo rủi ro cho người dùng không hiểu rõ backing của stablecoin mà mình sở hữu.

Để an toàn, nên sử dụng các stablecoin nổi tiếng với vốn hóa lớn. Loại stablecoin lớn và uy tín thường minh bạch hơn, dự trữ mạnh hơn và quản lý rủi ro tốt hơn. Ngoài ra, đa dạng hóa stablecoin có thể giảm rủi ro nếu một dự án gặp sự cố.

Vai trò tương lai của stablecoin

Stablecoin đang tác động mạnh đến giao dịch tiền điện tử và kinh tế số. Chúng giúp giao dịch coin nhanh hơn, an toàn hơn, đóng vai trò hạ tầng thiết yếu cho hệ sinh thái tiền điện tử. Khả năng chuyển giá trị nhanh, đáng tin cậy giữa nền tảng và quốc gia giúp stablecoin trở thành công cụ không thể thiếu cho cả nhà giao dịch lẫn doanh nghiệp.

Khi chính phủ toàn cầu tăng tốc quản lý tài sản tiền điện tử, stablecoin nổi lên như giải pháp cải thiện hệ thống thanh toán và chuyển tiền quốc tế. Nhiều ngân hàng trung ương nghiên cứu hoặc phát triển tiền kỹ thuật số riêng, thường lấy cảm hứng từ mô hình stablecoin nhưng vẫn duy trì kiểm soát tập trung.

Tương lai của stablecoin sẽ gắn liền với minh bạch và giám sát quy định chặt hơn. Khi công nghệ trưởng thành và quy định phát triển, stablecoin sẽ được tích hợp sâu vào hệ thống tài chính truyền thống, hợp tác với ngân hàng, tích hợp với nhà cung cấp thanh toán và được chấp nhận rộng rãi bởi doanh nghiệp, dịch vụ.

Đổi mới thiết kế stablecoin vẫn tiếp tục, các nhà nghiên cứu tìm cách cải tiến cơ chế ổn định, tăng khả năng mở rộng và nâng cao phi tập trung. Bài học từ thành công và thất bại như TerraUSD giúp phát triển mô hình stablecoin vững mạnh hơn.

Cuối cùng, stablecoin là cầu nối giữa tài chính truyền thống và thế giới tiền điện tử, khai thác công nghệ blockchain nhưng vẫn đảm bảo ổn định cho sử dụng thực tế. Khi công nghệ và khung pháp lý tiến bộ, stablecoin sẽ ngày càng quan trọng trong tài chính toàn cầu, định hình lại cách nhìn nhận về tiền, thanh toán và chuyển giá trị trong kỷ nguyên số.

Câu hỏi thường gặp

Stablecoin là gì? Làm thế nào để stablecoin giữ giá ổn định?

Stablecoin là tiền điện tử được thiết kế để giữ giá ổn định nhờ neo vào tiền pháp định, tài sản tiền điện tử hoặc vận hành bằng thuật toán. Stablecoin kết nối tài chính truyền thống với thị trường tiền điện tử, cung cấp sự ổn định giá cho giao dịch và lưu trữ giá trị.

Các loại stablecoin chính là gì? Stablecoin thế chấp bằng tiền pháp định, tiền điện tử và stablecoin thuật toán là gì?

Stablecoin có ba loại chính: Stablecoin thế chấp bằng tiền pháp định được bảo đảm bởi dự trữ tiền pháp định; stablecoin thế chấp bằng tiền điện tử được bảo đảm bởi tài sản tiền điện tử; stablecoin thuật toán duy trì ổn định giá nhờ thuật toán mà không cần tài sản đảm bảo truyền thống.

Stablecoin khác gì so với Bitcoin và Ethereum?

Stablecoin giữ giá trị ổn định nhờ neo vào tài sản hoặc tiền pháp định, là phương tiện thanh toán và lưu trữ giá trị đáng tin cậy. Bitcoin và Ethereum biến động mạnh theo thị trường, chủ yếu sử dụng cho đầu tư và ứng dụng blockchain. Stablecoin ưu tiên ổn định, còn tiền điện tử ưu tiên đổi mới và tăng giá trị.

Stablecoin đóng vai trò gì trong thị trường tiền điện tử và vì sao nhà giao dịch cần stablecoin?

Stablecoin cung cấp ổn định giá và đơn giản hóa giao dịch trong thị trường tiền điện tử biến động. Nhà giao dịch dùng stablecoin để phòng ngừa rủi ro tài sản, thanh toán xuyên biên giới, giao dịch DeFi và làm cầu nối giữa tài chính truyền thống với tài sản số.

Rủi ro khi dùng stablecoin là gì? Nếu đơn vị phát hành phá sản hoặc tài sản bị đóng băng thì sao?

Stablecoin mang rủi ro liên quan đến khả năng thanh toán của tổ chức phát hành. Nếu tổ chức phát hành phá sản, kiện tụng hoặc tài sản bị đóng băng, người dùng có thể mất tiền. Giá trị stablecoin phụ thuộc hoàn toàn vào tình trạng tài chính và dự trữ của đơn vị phát hành. Dự trữ đa dạng và giám sát quy định giúp giảm rủi ro này.

USDT, USDC và DAI: Những điểm khác biệt chính giữa các stablecoin lớn?

USDT sử dụng rộng rãi, bảo đảm bằng dự trữ; USDC nhấn mạnh minh bạch với kiểm toán định kỳ; DAI phi tập trung, bảo đảm bằng tài sản qua hợp đồng thông minh trên Ethereum. Tất cả đều neo giá với USD nhưng khác biệt về mô hình phát hành và quản trị.

Stablecoin có ưu điểm gì khi chuyển tiền và thanh toán quốc tế?

Stablecoin giảm chi phí nhờ đơn giản hóa chuỗi trung gian và giảm rủi ro thanh toán. Tính số hóa giúp giảm đáng kể phí chuyển tiền, đồng thời cho phép chuyển quốc tế nhanh, hiệu quả với ít trở ngại.

Stablecoin có trở thành phương thức thanh toán phổ biến trong tương lai không? Ảnh hưởng đến tài chính truyền thống ra sao?

Stablecoin có khả năng trở thành phương thức thanh toán phổ biến, tái định hình giao dịch xuyên biên giới và cạnh tranh với tài chính truyền thống. Ảnh hưởng gồm giảm chi phí, tăng hiệu quả, nhưng cũng tạo ra thách thức về quy định và tác động đến truyền dẫn chính sách tiền tệ.