Tháng tồi tệ nhất của thị trường tiền điện tử kể từ tháng 2: Khối lượng giao dịch giảm còn 1,6 nghìn tỷ USD, các quỹ ETF bị rút 3,5 tỷ USD

Thị trường tiền điện tử vừa chứng kiến mức sụt giảm mạnh nhất kể từ tháng 2, với khối lượng giao dịch trên các sàn rơi xuống 1,59 nghìn tỷ USD và các Bitcoin ETF ghi nhận dòng tiền rút ròng 3,48 tỷ USD. Đợt lao dốc này chủ yếu do những đồn đoán về khả năng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (Bank of Japan) nâng lãi suất, khiến giới đầu tư lo ngại quy mô lớn về nguy cơ đảo chiều hoạt động vay đồng yên (yen carry trade).

Đà rút lui toàn ngành tăng mạnh khi giá Bitcoin giảm xuống dưới 86.000 USD, khiến hơn 600 triệu USD vị thế đòn bẩy bị thanh lý. Đợt giảm này nối dài xu hướng thua lỗ đã xuất hiện từ vài tuần trước, khi đồng tiền điện tử lớn nhất thế giới lao dốc từ đỉnh lịch sử 126.251 USD. Hiệu ứng dây chuyền từ biến động giá này lan rộng khắp hệ sinh thái tiền điện tử, tác động cả nhà đầu tư cá nhân lẫn tổ chức.

Hoạt động giao dịch trên các sàn tập trung giảm 26,7% so với mức 2,17 nghìn tỷ USD của tháng trước, ghi nhận hiệu suất yếu nhất kể từ mức 1,14 nghìn tỷ USD hồi tháng 6. Việc khối lượng giao dịch co lại phản ánh tâm lý né tránh rủi ro đang lan rộng, khi các yếu tố vĩ mô và chính sách điều tiết tiếp tục đè nặng lên niềm tin nhà đầu tư.

Một sàn giao dịch tập trung lớn vẫn giữ vị trí dẫn đầu thị trường bất chấp chỉ ghi nhận 599,34 tỷ USD khối lượng giao dịch trong tháng, giảm mạnh so với mức 810,44 tỷ USD của tháng trước. Các nền tảng lớn khác cũng đồng loạt suy giảm, với khối lượng giao dịch từ 93,41 tỷ USD đến 105,8 tỷ USD trên nhiều sàn. Việc giảm đều trên toàn bộ các nền tảng lớn cho thấy hoạt động thị trường bị thu hẹp mang tính hệ thống, chứ không phải do dịch chuyển thị phần.

Các DEX chịu ảnh hưởng nặng nề nhất

Khối lượng giao dịch trên các sàn phi tập trung (DEX) cũng giảm mạnh theo xu hướng chung, xuống còn 397,78 tỷ USD so với mức 568,43 tỷ USD của tháng trước – thấp nhất kể từ tháng 6. Đà giảm tại các DEX đặc biệt sâu, cho thấy các nền tảng giao dịch phi tập trung bị ảnh hưởng mạnh hơn so với thị trường chung.

Nền tảng DEX hàng đầu, Uniswap, ghi nhận 79,98 tỷ USD khối lượng giao dịch trong tháng, giảm từ mức 123,88 tỷ USD kỳ trước. PancakeSwap cũng xử lý 70,57 tỷ USD, thấp hơn nhiều so với 102,02 tỷ USD. Những con số này cho thấy các nền tảng tài chính phi tập trung (DeFi) đối mặt với thách thức lớn trong giai đoạn thị trường căng thẳng, khi người dùng chuyển sang các sàn tập trung để tìm kiếm thanh khoản cao và mức độ an toàn tốt hơn.

Tỷ lệ khối lượng DEX/CEX giảm xuống còn 15,73% từ 17,56% của tháng trước, phản ánh xu hướng tiếp tục chuyển dịch về các sàn tập trung khi điều kiện thị trường xấu đi. Điều này cho thấy trong giai đoạn biến động mạnh và bất ổn, các nhà giao dịch ưu tiên nền tảng tập trung nhờ thanh khoản sâu và tốc độ xử lý giao dịch vượt trội.

Biến động giá của Bitcoin chi phối toàn bộ giai đoạn này, khi đồng tiền điện tử này giảm từ khoảng 110.000 USD đầu tháng xuống gần 81.000 USD rồi hồi phục nhẹ. Mức giảm 26% chỉ trong một tháng là một trong những đợt điều chỉnh mạnh nhất trong lịch sử thị trường tiền điện tử, cho thấy lớp tài sản này vẫn rất nhạy cảm với biến động giá.

Trong một phiên giao dịch châu Á biến động mạnh, Bitcoin giảm 6% xuống còn 85.616 USD, mở rộng mức giảm từ đỉnh trước đó lên tới 32%. Đợt bán tháo này đã kích hoạt các vụ thanh lý tổng cộng 564,3 triệu USD ở các vị thế mua, trong đó Bitcoin chiếm 188,5 triệu USD, Ethereum chiếm 139,6 triệu USD. Tổng thanh lý trên toàn thị trường vượt 641 triệu USD ở cả vị thế mua và bán, thể hiện mức sử dụng đòn bẩy cao và hiệu ứng dây chuyền của biến động giá nhanh trên thị trường tiền điện tử.

Kỳ vọng tăng lãi suất BOJ đẩy mạnh việc đảo chiều giao dịch vay đồng yên

Đồn đoán về khả năng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tăng lãi suất vào tháng 12 đã trở thành nhân tố chính gây ra cú sụt giảm của thị trường. Chiến lược carry trade – vay đồng yên lãi suất thấp để mua các tài sản rủi ro có lợi suất cao như tiền điện tử – đối mặt áp lực đảo chiều lớn khi kỳ vọng lãi suất Nhật Bản tăng lên.

Thành viên thị trường dự báo xác suất BOJ tăng lãi suất 25 điểm cơ bản trong phiên họp tháng 12 là 52%, còn nhà đầu tư trái phiếu đặt xác suất này lên đến 76%. Sự chênh lệch này phản ánh mức độ chưa chắc chắn về định hướng chính sách của ngân hàng trung ương và ảnh hưởng tiềm năng tới thị trường nếu lãi suất thay đổi.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn hai năm đạt mức cao nhất kể từ năm 2008, trong khi đồng yên tăng giá càng làm gia tăng lo ngại về việc đảo chiều các vị thế carry trade quy mô lớn tích lũy qua nhiều năm lãi suất thấp. Việc đồng yên mạnh lên khiến chi phí duy trì các vị thế vay tăng cao, buộc nhiều nhà đầu tư phải bán tiền điện tử để trả các khoản vay bằng yên.

Lãi suất cơ bản Nhật Bản tăng cùng với đồng yên mạnh lên khiến các vị thế carry trade buộc phải đảo chiều, dẫn đến bán tháo tài sản rủi ro. Điều này lặp lại kịch bản tháng 8 năm trước, khi BOJ bất ngờ tăng lãi suất khiến giá Bitcoin giảm 20% xuống còn 49.000 USD và tạo ra thanh lý trị giá 1,7 tỷ USD. Ký ức về sự kiện này khiến lo ngại về khả năng thay đổi chính sách hiện tại càng trở nên nghiêm trọng.

Kết quả khảo sát kinh tế mới đây cho thấy 53% chuyên gia dự báo BOJ sẽ tăng lãi suất trong ngắn hạn, chủ yếu do rủi ro lạm phát nhập khẩu và áp lực chính trị duy trì chính sách nới lỏng đang giảm. Sự thay đổi này phản ánh nhận thức rằng BOJ có thể cần bình thường hóa chính sách bất chấp nguy cơ gây xáo trộn thị trường, khi Nhật Bản phải đối mặt với lạm phát cao và nguy cơ đồng tiền suy yếu.

Dòng tiền rút khỏi ETF làm gia tăng áp lực thị trường trong bối cảnh lo ngại Bitcoin doanh nghiệp

Các Bitcoin ETF giao ngay tại Mỹ ghi nhận mức rút ròng lớn nhất kể từ tháng 2, với 3,48 tỷ USD bị rút hoàn toàn đảo ngược mức dòng tiền vào 3,42 tỷ USD của tháng trước. Diễn biến này phản ánh sự thay đổi lớn về tâm lý nhà đầu tư tổ chức, khi lo ngại về biến động giá ngắn hạn và các yếu tố vĩ mô thúc đẩy làn sóng bán ra trên diện rộng.

Một quỹ ETF Bitcoin thuộc công ty quản lý tài sản lớn dẫn đầu đà rút vốn với 2,34 tỷ USD bị rút trong tháng, bao gồm kỷ lục rút 523 triệu USD chỉ trong một ngày. Dù có dòng rút vốn lớn, tổng dòng tiền ròng vào các quỹ Bitcoin tại Mỹ vẫn khá cao ở mức 57,71 tỷ USD đến cuối kỳ, cùng tổng tài sản ròng 119,4 tỷ USD chiếm 6,56% vốn hóa thị trường Bitcoin. Điều này cho thấy xu hướng chấp nhận của tổ chức vẫn còn vững chắc dù hoạt động gần đây suy yếu.

Các ETF Ethereum giao ngay cũng ghi nhận mức rút ròng lớn nhất từ trước tới nay – 1,42 tỷ USD, phản ánh lo ngại về diễn biến giá ngắn hạn và tình hình thị trường chung. Ngược lại, các sản phẩm altcoin mới ra mắt lại ghi nhận dòng tiền vào, với các ETF XRP đạt tổng cộng 666 triệu USD. Sự khác biệt này cho thấy một số nhà đầu tư đang chuyển sang các loại tiền điện tử thay thế nhằm tìm kiếm tiềm năng tăng giá cao hơn.

Thị trường còn chịu thêm áp lực từ việc một doanh nghiệp nắm giữ Bitcoin lớn công bố khả năng phải bán ra nếu tỷ lệ giá trị tài sản ròng điều chỉnh (mNAV) chuyển sang âm. mNAV của công ty này đã giảm xuống 1,19 từ lượng Bitcoin nắm giữ lớn, làm dấy lên lo ngại về khả năng bán bắt buộc, có thể gây thêm áp lực giảm giá. Diễn biến này cho thấy rủi ro của chiến lược doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy với Bitcoin và khả năng xuất hiện thêm áp lực bán nếu thị trường tiếp tục đi xuống.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao khối lượng giao dịch thị trường tiền điện tử giảm mạnh xuống 1,6 nghìn tỷ USD?

Khối lượng giao dịch giảm do tâm lý đầu tư suy yếu sau áp lực điều tiết, diễn biến vĩ mô bất lợi và hoạt động chốt lời ở các đợt tăng trước. Sự giảm tham gia của tổ chức và xu hướng né rủi ro cũng góp phần làm giao dịch ở các tài sản tiền điện tử lớn giảm mạnh.

Vì sao các ETF tiền điện tử ghi nhận dòng tiền rút 3,5 tỷ USD trong tháng qua?

Dòng tiền rút khỏi ETF tiền điện tử trị giá 3,5 tỷ USD do tâm lý thị trường đi xuống, khối lượng giao dịch giảm còn 1,6 nghìn tỷ USD và nhà đầu tư né rủi ro trong bối cảnh bất ổn và lo ngại biến động giá tại thị trường tiền điện tử.

Nguyên nhân chính khiến tiền điện tử có tháng tệ nhất kể từ tháng 2 là gì?

Đà giảm thị trường xuất phát từ yếu tố vĩ mô bất lợi, nhu cầu tổ chức suy yếu và hoạt động chốt lời sau các đợt tăng giá gần đây. Dòng tiền rút khỏi ETF phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư trước lãi suất tăng và bất ổn địa chính trị tác động lên các tài sản rủi ro.

Khối lượng giao dịch và dòng tiền rút khỏi quỹ ETF ảnh hưởng thế nào đến giá tiền điện tử?

Khối lượng giao dịch thấp cùng dòng tiền rút khỏi ETF thường tạo áp lực giảm giá vì thanh khoản yếu và niềm tin nhà đầu tư giảm. Khối lượng cao giúp củng cố xu hướng giá, còn dòng tiền rút khỏi quỹ báo hiệu nhu cầu yếu. Các yếu tố này tạo ra xu hướng giảm trong các giai đoạn thị trường đi xuống.

Nhà đầu tư nên ứng phó rủi ro đầu tư tiền điện tử như thế nào khi thị trường đi xuống?

Khi thị trường đi xuống, nên đa dạng hóa danh mục qua nhiều loại tài sản, giữ tầm nhìn dài hạn, trung bình hóa giá mua, lưu trữ tài sản ở ví lạnh và nghiên cứu kỹ trước khi đầu tư. Các dự án mạnh thường phục hồi và mang lại cơ hội mua trong thị trường gấu.

Đợt giảm này của thị trường tiền điện tử là điều chỉnh ngắn hạn hay khởi đầu thị trường gấu dài hạn?

Đây là đợt điều chỉnh chu kỳ trong xu hướng tăng dài hạn. Lịch sử cho thấy tiềm năng phục hồi mạnh vào năm 2026. Các nền tảng thị trường vẫn vững chắc với tốc độ chấp nhận của tổ chức tăng nhanh, chỉ ra quá trình củng cố ngắn hạn chứ không phải đảo chiều giảm kéo dài.