Giao dịch hợp đồng tương lai tiền điện tử là gì?

Kiến thức nền tảng về giao dịch hợp đồng tương lai

Những năm gần đây, giao dịch tiền điện tử đã trở thành một lựa chọn nổi bật cho nhà đầu tư muốn tìm kiếm lợi nhuận ngoài các quy tắc tài chính truyền thống. Thị trường tiền điện tử trong thời gian qua biến động mạnh, tạo điều kiện cho nhiều sản phẩm tài chính thực tế ra đời—trong đó có giao dịch hợp đồng tương lai.

Hợp đồng tương lai là thỏa thuận giữa hai bên về việc mua hoặc bán một tài sản xác định, với giá đã được thỏa thuận trước vào một ngày nhất định trong tương lai. Loại hợp đồng này thường được giao dịch trên các sàn dành riêng cho hợp đồng tương lai. Trong mỗi hợp đồng, các yếu tố như chất lượng, số lượng, giá của tài sản đều được xác định rõ, tạo cơ sở pháp lý về quyền và nghĩa vụ của hai bên tham gia.

Cơ chế vận hành của hợp đồng tương lai

Mỗi hợp đồng tương lai có hai bên tham gia: người mua và người bán. Chính cấu trúc này giúp các bên chủ động kiểm soát chi phí và giao dịch tài sản nhằm thu lợi nhuận kỳ vọng.

Chẳng hạn, trên thị trường nông sản, một nông dân muốn bán lượng lớn ngô từ vụ mùa tiếp theo. Dù chưa thu hoạch, người nông dân vẫn muốn đảm bảo giá bán trước. Trong khi đó, người mua quan tâm đến vụ mùa mới lại sẵn sàng trả giá hiện tại hoặc gần mức đó. Khi đó, hai bên ký hợp đồng tương lai với giá cố định, giúp cả hai bảo vệ trước những biến động giá bất ngờ.

Có hai nhóm nhà giao dịch chính: phòng ngừa rủi ro và đầu cơ. Nhóm phòng ngừa rủi ro chú trọng tài sản cơ sở, giảm thiểu biến động giá; còn nhóm đầu cơ tìm kiếm lợi nhuận từ chuyển động của thị trường.

Với hợp đồng tương lai, nhà giao dịch có thể mở vị thế mua (long) hoặc vị thế bán (short). Mở vị thế mua đồng nghĩa với nghĩa vụ mua tài sản vào thời điểm đã thỏa thuận, còn vị thế bán là cam kết bán tài sản ở giá và thời điểm xác định.

Đặc trưng của giao dịch hợp đồng tương lai tiền điện tử

Tương tự mô hình giao dịch hợp đồng tương lai với hàng hóa hay cổ phiếu, giờ đây tiền điện tử cũng được giao dịch qua hợp đồng tương lai.

Hợp đồng tương lai tiền điện tử là thỏa thuận hai bên mua hoặc bán tại ngày xác định trong tương lai với mức giá đã định. Thời gian gần đây, các định chế tài chính lớn đã niêm yết hợp đồng tương lai tiền điện tử, và các hợp đồng giao dịch trên nền tảng điện tử thường được thanh toán bằng tiền mặt.

Giao dịch hợp đồng tương lai tiền điện tử không đòi hỏi chuyển giao tài sản cơ sở. Vì các hợp đồng này được tất toán bằng tiền mặt nên không có giao nhận vật chất. Như các hợp đồng tương lai khác, nhà giao dịch có thể đầu cơ biến động giá tiền điện tử mà không cần sở hữu trực tiếp đồng tiền. Nếu dự đoán giá tăng, hãy mở vị thế mua; nếu đang nắm giữ tài sản và lo ngại giá giảm, bạn có thể mở vị thế bán để bảo vệ bản thân.

Điều quan trọng là giá hợp đồng tương lai thông thường phản ánh giá đồng tiền điện tử cơ sở. Như vậy, giao dịch hợp đồng tương lai vận hành như một kênh thay thế cho giao dịch giao ngay, nơi tài sản được mua bán thực tế.

Giao dịch giao ngay chỉ phù hợp với chiến lược mua thấp bán cao cơ bản và thường chỉ có lợi khi thị trường tăng. Ngược lại, giao dịch hợp đồng tương lai cho phép giao dịch hai chiều, tận dụng đòn bẩy và nhiều ưu điểm khác.

Các loại hợp đồng tương lai tiền điện tử

Trên thị trường có nhiều loại hợp đồng tương lai, các nền tảng khác nhau cung cấp nhiều sản phẩm phái sinh đa dạng. Phổ biến nhất là hợp đồng tương lai tiêu chuẩn và hợp đồng hoán đổi không kỳ hạn (perpetual swap). Hai loại này được nhiều nhà đầu tư lựa chọn, nhưng có khác biệt quan trọng—cần hiểu rõ trước khi quyết định đầu tư.

So sánh hợp đồng tương lai và hợp đồng hoán đổi không kỳ hạn

Những điểm khác biệt then chốt giữa hợp đồng hoán đổi không kỳ hạn và hợp đồng tương lai như sau:

Hợp đồng hoán đổi không kỳ hạn không quy định ngày đáo hạn, có thể nắm giữ vô thời hạn. Ngược lại, hợp đồng tương lai xác lập thời gian đáo hạn—thường là một tháng hoặc lâu hơn.

Chính vì không có ngày đáo hạn, các sàn áp dụng cơ chế tỷ lệ tài trợ (funding rate) nhằm điều chỉnh giá. Cơ chế này giúp cân bằng vị thế mua bán đối với hợp đồng hoán đổi không kỳ hạn, tương tự như một khoản phí duy trì vị thế.

Một điểm nổi bật khác, hợp đồng hoán đổi không kỳ hạn thường bám sát giá giao ngay, phù hợp với nhà giao dịch tiền điện tử. Tuy nhiên, biến động mạnh có thể khiến giá loại hợp đồng này lệch khỏi giá giao ngay.

Khác với hợp đồng tương lai truyền thống, hợp đồng hoán đổi không kỳ hạn không cần đặt lại vị thế định kỳ. Điều này giúp các bên trao đổi đồng tiền giữa vị thế mua và bán, đảm bảo giá luôn tiệm cận giao ngay. Với hợp đồng tương lai, giá và tài sản sẽ tự động quy về cùng một mức khi đáo hạn nên không cần điều chỉnh liên tục.

Cách thức giao dịch hợp đồng tương lai tiền điện tử

Cơ chế giao dịch hợp đồng tương lai tiền điện tử về cơ bản giống hợp đồng tương lai truyền thống. Các sàn tập trung cũng thường chịu rủi ro lớn.

Ví dụ, bạn mua hợp đồng tương lai tiền điện tử trị giá 40.000 USD, tất toán sau hai tháng.

Với hợp đồng này, bạn sẽ phải mua số tiền điện tử trị giá 40.000 USD sau hai tháng. Nếu tài sản đó lên 50.000 USD, bạn lãi 10.000 USD/hợp đồng. Nếu giá giảm còn 30.000 USD, bạn vẫn phải mua ở 40.000 USD, chịu lỗ 10.000 USD/vị thế.

Nếu dự báo giá giảm, bạn có thể bán tiền điện tử qua hợp đồng 40.000 USD. Nếu tài sản giảm về 30.000 USD khi đáo hạn, bạn bán ra ở 40.000 USD, lãi 10.000 USD. Ngược lại, tài sản phải vượt 40.000 USD vào ngày đáo hạn để không bị lỗ.

Để thực hiện các nghĩa vụ này, bạn cần ký quỹ—tức khoản thế chấp tối thiểu trong tài khoản để được giao dịch. Số vốn càng lớn thì mức ký quỹ yêu cầu càng cao.

Mức ký quỹ thường từ 5% đến 15% giá trị tài sản gốc. Ví dụ, ký quỹ 5% thì mua hợp đồng 40.000 USD chỉ cần nạp 5% giá trị hợp đồng làm tài sản bảo đảm.

Tận dụng đòn bẩy trong giao dịch

Đòn bẩy lớn vừa tăng cơ hội lợi nhuận vừa khuếch đại rủi ro. Số lượng giao dịch phụ thuộc vào mức ký quỹ còn lại. Một số sàn lớn cung cấp đòn bẩy đến 125 lần giá trị hợp đồng. Đòn bẩy quyết định mức độ tiếp xúc của bạn với biến động giá.

Lợi ích của giao dịch hợp đồng tương lai tiền điện tử

Giao dịch hợp đồng tương lai có nhiều mặt lợi và rủi ro. Với nhà giao dịch chuyên nghiệp, đây là kênh kiếm lợi nhuận chính, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ.

Bảo vệ theo quy định pháp lý

Một lợi ích lớn của hợp đồng tương lai tiền điện tử là chịu sự giám sát của CFTC (Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Hoa Kỳ). Dù điều này có thể hạn chế với ai muốn đầu tư ngoài khuôn khổ pháp luật, song lại là điểm mạnh cho nhà đầu tư nghiêm túc. Quy định của CFTC nhẹ hơn cổ phiếu, trái phiếu nhưng vẫn đảm bảo an toàn cho nhà đầu tư.

Hệ thống quy tắc này đặt ra tiêu chuẩn giám sát hợp đồng rõ ràng, giúp nhà đầu tư và đầu cơ dễ dàng tuân thủ. Các hậu quả khi vi phạm cũng được ghi rõ trước.

Giao dịch linh hoạt

Một ưu điểm đáng chú ý khác là bạn không cần giao dịch tiền điện tử thực tế—không cần ví lưu trữ, không phải chuẩn bị tài sản vật chất. Điều này loại bỏ rủi ro nắm giữ đồng tiền dễ biến động giá.

Tăng khả năng sinh lời nhờ đòn bẩy

Hầu hết nền tảng giao dịch hợp đồng tương lai đều áp dụng giới hạn vị thế và đòn bẩy nhằm tối ưu hóa lợi nhuận.

Chẳng hạn, các sàn lớn cho phép giao dịch đến 2.000 hợp đồng kỳ hạn gần nhất và khoảng 5.000 hợp đồng với nhiều kỳ hạn. Các sàn lớn cho phép điều chỉnh giới hạn vị thế tùy theo lịch sử giao dịch và mức ký quỹ. Một số nền tảng hỗ trợ đòn bẩy đến 125 lần.

Nhược điểm của giao dịch hợp đồng tương lai tiền điện tử

Yêu cầu kỹ năng và kiến thức chuyên sâu

Giao dịch hợp đồng tương lai đòi hỏi kiến thức kỹ thuật cao. Bạn cần biết cách thị trường tiền điện tử vận hành, phân tích các dự báo và xây dựng chiến lược giao dịch chắc chắn. Dù đầu cơ là yếu tố quan trọng, am hiểu sâu luôn có giá trị—nhưng như nhiều người nhận định, duy trì thành công không hề dễ dàng.

Rào cản tham gia cao cho nhà đầu tư

Dù giúp quá trình kiếm lời đơn giản hơn, hợp đồng tương lai không phải ai cũng tham gia được. Một số sàn giao dịch tập trung cho phép đầu tư nhỏ, còn các tổ chức tài chính truyền thống lại yêu cầu số tiền lớn hơn. Yêu cầu ký quỹ có thể lên đến 50%, cao hơn nhiều mức 10% phổ biến ở tài sản khác—đây là rào cản lớn với nhiều nhà đầu tư.

Một số sàn truyền thống chỉ cho phép nhà đầu tư đủ tiêu chuẩn giao dịch hợp đồng tương lai, khiến phần lớn nhà đầu tư tiền điện tử khó tiếp cận.

Quan hệ giữa hợp đồng tương lai tiền điện tử và giá cả

Bản chất, hợp đồng tương lai được thiết kế để bám sát giá của đồng tiền cơ sở, dù có thể biến động đến khi tất toán. Vì thế, hợp đồng tương lai có thể ảnh hưởng khiến giá giao ngay tăng hoặc giảm.

Thông thường, điều này đến từ biến động bất ngờ—chẳng hạn hoạt động đầu tư quy mô lớn của doanh nghiệp hoặc thay đổi quy định từ các quốc gia lớn. Cung cầu cũng có thể khiến chênh lệch giá hợp đồng tương lai mở rộng hoặc thu hẹp.

Một yếu tố khác tác động đến giá là “khoảng trống”—thời gian không giao dịch, không có dữ liệu giá. Khác với thị trường tiền điện tử hoạt động 24/7, các sàn truyền thống có giờ giao dịch cố định nên xuất hiện các khoảng trống này.

Nền tảng giao dịch hợp đồng tương lai tiền điện tử

Dù bạn cần sàn giao dịch liền mạch, có giám sát hay sàn tập trung, đều có nhiều nền tảng cho phép giao dịch hợp đồng tương lai.

CBOE (Cboe Global Markets) là sàn đầu tiên tại Mỹ cung cấp dịch vụ giao dịch hợp đồng tương lai, ra mắt trong những năm gần đây.

CME là nền tảng hàng đầu về giao dịch hợp đồng tương lai. CME sử dụng “Chỉ số tham chiếu Bitcoin”, là giá trung bình theo khối lượng từ nhiều sàn khác nhau, được tính hàng ngày từ 15:00 đến 16:00. Hợp đồng tương lai CME giao dịch từ Chủ nhật đến thứ Sáu, từ 17:00 đến 16:00 (giờ miền Trung Hoa Kỳ), đáo hạn vào thứ Sáu cuối cùng mỗi tháng.

Các sàn giao dịch tiền điện tử lớn cũng là lựa chọn phổ biến để tiếp cận hợp đồng tương lai tiện lợi. Các sàn này cung cấp các tính năng như đòn bẩy ký quỹ lên tới 125 lần cho hợp đồng tương lai.

Một số nền tảng hỗ trợ đòn bẩy tới 100 lần cho giao dịch ký quỹ và hợp đồng tương lai. Người dùng có thể sử dụng đòn bẩy 100 lần với tiền điện tử và 50 lần với các tài sản số khác thông qua đòn bẩy.

Một số nền tảng nổi tiếng nhờ thận trọng khi gọi ký quỹ, giúp hạn chế biến động giá mạnh.

Bên cạnh đó, còn nhiều nền tảng giao dịch khác.

Giao dịch hợp đồng tương lai tiền điện tử có phải khoản đầu tư hợp lý?

Đầu tư vào tiền điện tử có nhiều cách, không có phương án nào hoàn toàn lý tưởng. Hợp đồng tương lai tiền điện tử là công cụ mạnh mẽ để sinh lời nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ thua lỗ. Nếu muốn tham gia lĩnh vực này, bạn nên hiểu rõ lợi ích và rủi ro, đồng thời chọn chiến lược phù hợp nhất với mục tiêu của mình.

Với kiến thức vững và quản trị rủi ro tốt, giao dịch hợp đồng tương lai có thể là công cụ đầu tư hiệu quả trên thị trường tiền điện tử. Bởi đặc thù đòn bẩy cao và cơ chế phức tạp, nhà đầu tư mới nên dành thời gian học hỏi, bắt đầu với quy mô nhỏ rồi tăng dần giá trị giao dịch.

Câu hỏi thường gặp

Giao dịch hợp đồng tương lai tiền điện tử là gì? Khác gì giao dịch giao ngay?

Giao dịch hợp đồng tương lai là ký hợp đồng mua hoặc bán tiền điện tử ở giá xác định vào thời điểm trong tương lai. Giao dịch giao ngay là mua bán tài sản ngay lập tức. Khác biệt lớn nhất là hợp đồng tương lai hướng tới lợi nhuận từ biến động giá, còn giao ngay là chuyển giao quyền sở hữu tài sản thực tế.

Đòn bẩy tối đa trong giao dịch hợp đồng tương lai tiền điện tử là bao nhiêu?

Giao dịch hợp đồng tương lai tiền điện tử có thể cung cấp đòn bẩy tới 100 lần. Mức cụ thể tùy vào nền tảng và sản phẩm bạn chọn. Đòn bẩy càng cao, lợi nhuận và rủi ro càng lớn—nên cân nhắc theo khả năng chấp nhận rủi ro cá nhân.

Giao dịch hợp đồng tương lai tiền điện tử tiềm ẩn những rủi ro nào?

Rủi ro bao gồm thua lỗ do đòn bẩy khuếch đại, biến động giá thị trường, ký quỹ không đủ và các thay đổi về quy định pháp lý có thể ảnh hưởng đến vị thế giao dịch.

Ký quỹ yêu cầu cho giao dịch hợp đồng tương lai là bao nhiêu?

Mức ký quỹ phụ thuộc vào giá tài sản và đòn bẩy bạn sử dụng. Với tiền điện tử, có thể phải ký quỹ từ vài phần trăm đến vài chục phần trăm giá trị giao dịch. Mỗi nền tảng có quy định riêng, hãy kiểm tra chi tiết với nhà cung cấp bạn chọn.

Cách hạn chế thua lỗ khi giao dịch hợp đồng tương lai tiền điện tử?

Để hạn chế thua lỗ, hãy dùng lệnh cắt lỗ tự động. Quản lý quy mô vị thế hợp lý, không mạo hiểm quá tỷ trọng tài sản vào một giao dịch. Giảm đòn bẩy cũng là cách hiệu quả để kiểm soát rủi ro tổng thể.

Nên chọn sàn nào để bắt đầu giao dịch hợp đồng tương lai tiền điện tử?

Hãy ưu tiên sàn có chuyên môn sâu và nhiều tính năng mạnh mẽ. So sánh các tùy chọn về đòn bẩy, phí giao dịch, tài sản hỗ trợ, quy trình bảo mật và chọn nền tảng phù hợp với phong cách của mình.