Năm 2026: Các “tiết khí” trong ngành trí tuệ nhân tạo đã đổi mới; vậy các nhà khởi nghiệp cần tinh chỉnh “thuật toán” ra sao?

Bước sang năm mới, tôi muốn gửi gắm một vài suy ngẫm cho năm 2026.

Ngay thời khắc giao thoa năm mới, các sự kiện như Meta mua lại Manus và các đợt IPO của Zhipu, Minimax trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hồng Kông đã tiếp thêm sức mạnh cho cộng đồng doanh nhân AI toàn cầu, xác thực tiềm năng to lớn của thời đại chúng ta bằng nguồn vốn thực tế.

Từ góc nhìn của tôi, giai đoạn “chờ đợi mùa xuân” đầy lo lắng kéo dài suốt ba năm qua trong lĩnh vực khởi nghiệp AI đã kết thúc.

Tại sao vẫn cần “chờ” mùa xuân? Điều này giống như 24 tiết khí truyền thống của Trung Quốc—mỗi tiết khí phù hợp với từng loại cây trồng. Nếu ChatGPT là “Lập Xuân”, sau “Vũ Thủy” của năm 2024 và “Kinh Trập” năm 2025, thì năm 2026 rất có thể sẽ là năm “Xuân Phân”.

Nhìn lại nhịp độ của doanh nhân và thị trường vốn, quan điểm này ngày càng được củng cố. Năm 2023, đa số doanh nhân AI trong nước nhận vốn đều tập trung phát triển mô hình lớn. Đến 2024, nhiều người bắt đầu thử nghiệm các ứng dụng “vỏ bọc”, tìm kiếm hướng đi mới, nhưng dòng vốn vẫn thận trọng và ít có sự đồng thuận rộng. Sang 2025, các ứng dụng giải quyết vấn đề thực tế xuất hiện, vốn trong nước trở nên sôi động hơn.

Chẳng hạn, các quỹ đầu tư mạo hiểm lớn trong nước còn khá thận trọng vào năm 2024, nhưng một số tổ chức đã thực hiện hàng chục khoản đầu tư trong năm 2025, cho thấy bàn đạp tăng tốc đã được nhấn khoảng 80%. Xu hướng “tăng tốc mạnh” này đang trở thành chủ lưu, tốc độ đồng thuận đầu tư tăng rõ rệt—các tổ chức lớn hiện tập trung vào phần cứng AI và hành động nhanh chóng.

Đến 2026, năng lực mô hình lớn sẽ tiếp tục tăng tốc. Từ góc độ vốn, các sự kiện như Manus bị mua lại và IPO của Zhipu, Minimax là những điểm kích hoạt quan trọng cho chuỗi phản ứng trong quyết sách, và làn sóng đầu tư “tăng tốc tối đa” sẽ bùng nổ mạnh mẽ. Sự thay đổi về công nghệ, vốn, thị trường, người dùng đều tạo nên sự chuyển mùa rõ rệt.

Vậy hãy bàn thẳng: Năm 2026, doanh nhân như thế nào sẽ dễ gọi vốn và tiến xa nhất?

Từ “khám phá thú vị” đến “chuyển giao thực chất”

Hai năm trước, một bản demo ấn tượng có thể khuấy động người dùng và thu hút vốn. Giờ đây, một sản phẩm “ngầu” thôi chưa đủ—nó phải thực sự hữu ích, vượt trội rõ rệt so với thế hệ trước, hoặc định nghĩa lại cả dòng sản phẩm.

Sự thay đổi này không chỉ diễn ra ở phần mềm AI mà còn ở sản phẩm phần cứng tại CES năm nay.

Những năm trước ở CES, một sản phẩm gắn mác AI với vài tính năng hấp dẫn đã có thể gây sốt. Năm nay, bạn sẽ cảm nhận rõ sự thay đổi—người dùng không còn trả tiền chỉ vì “khái niệm AI” hay các “tính năng AI” bề mặt. Tiếp tục coi AI như “lớp trang điểm”—chỉ đơn giản bổ sung hội thoại AI hay AIGC cơ bản—sẽ khó thành công.

Cả ngành và người dùng đang dần lý trí: AI không chỉ là “trang điểm” mà phải là “bộ xương” của sản phẩm.

Điều thực sự hấp dẫn hôm nay không phải thiết bị có phải “phần cứng AI” hay không, mà là nó có phải xuất sắc nhất trong kịch bản đã chọn không. Điều này phụ thuộc vào việc, trong một bối cảnh đủ rõ, AI—dù có dùng mô hình lớn hay không—được tích hợp như động cơ hay năng lực nền tảng để mang lại trải nghiệm, giá trị người dùng rõ ràng, chất lượng hơn bao giờ hết.

Những câu hỏi sâu về giá trị này đang là tâm điểm với nhà đầu tư và người dùng ngày càng am hiểu.

Để chuyển từ “trang trí bề mặt” sang “hỗ trợ cấu trúc”, ta phải nhìn lại điểm vào sản phẩm và khả năng AI. Trong “mùa vụ” này, chọn “chuyên biệt” thay vì “đa năng” sẽ mang lại chuyển giao thực chất hơn.

Sản phẩm đa năng trao cho người dùng vô số khả năng, mong họ tự khám phá “có thể làm gì”. Nhưng nếu không có bối cảnh rõ ràng, phần lớn người dùng sẽ lạc lối, sản phẩm khó kết nối ngay lần đầu trải nghiệm.

Sản phẩm chuyên biệt giúp bạn tập trung giải quyết vấn đề cụ thể cho nhóm mục tiêu, đồng hành cùng nhu cầu của họ trong phát triển và tiếp thị, tập trung nguồn lực để chuyển giao giá trị thực chất hơn. Khi AI ngày càng mạnh, bạn hiểu sâu bối cảnh, tổ chức tốt năng lực AI thì càng dễ chinh phục người dùng từ lần đầu.

Cách tiếp cận chuyên biệt này xây dựng sự gắn kết người dùng, vòng lặp dữ liệu mạnh từ đầu, dễ tạo chỗ đứng hơn các nền tảng đa năng, mở ra tiềm năng mở rộng ngang về sau.

Giai đoạn này, doanh nhân cần tự hỏi: Vấn đề bạn giải quyết có thực sự tồn tại? Giải pháp của bạn có tạo ưu thế áp đảo không? Đây là hai câu hỏi đặc biệt quan trọng.

“Đường kéo dài” đầy cảm hứng

Tất nhiên, càng tập trung kịch bản càng rõ, nhưng trần giá trị có thể không cao. Nếu chỉ muốn làm nhà phát triển độc lập, bước đầu vững chắc là đủ. Nhưng nếu muốn gọi vốn VC để phát triển doanh nghiệp quy mô lớn, trần giá trị cao, bạn phải nghĩ đến câu hỏi thứ hai: Đường kéo dài tương lai ở đâu? Mục tiêu cuối cùng là gì?

Trong nhiều cuộc trao đổi với nhà đầu tư và đánh giá dự án, khả năng doanh nhân nắm bắt điểm vào nhỏ là “đường đáy”, còn tiềm năng mở rộng từ đó là “trần”. Một đường kéo dài đáng tin cậy là yếu tố then chốt lúc này.

Đường kéo dài này không phải câu chuyện kể, mà thường đã ẩn trong thiết kế ban đầu. Có thể tách thành hai chiều:

1. Đừng chỉ nhìn ARR và doanh số; hãy xem tài sản dữ liệu nào có thể phát triển trong “container” sản phẩm.

Thời AI, nếu năng lực lõi sản phẩm không tăng nhờ người dùng tham gia, thì chẳng khác gì phần mềm truyền thống. ARR, khái niệm từ thời SaaS truyền thống, là chỉ báo PMF tốt nhưng không phản ánh hết giá trị dài hạn sản phẩm AI.

Nhiều doanh nhân tôi gặp nhận ra: sản phẩm AI bản chất là “container tăng trưởng tự vận hành”. Không còn tranh cãi chuyện tích hợp mô hình và sản phẩm—công ty sản phẩm mạnh cuối cùng sẽ sở hữu mô hình riêng, trở thành “công ty mô hình”. Nhưng trước đó, nhiệm vụ then chốt là thành “công ty dữ liệu”, xây dựng hào lũy sản phẩm bằng dữ liệu tươi từ nhu cầu người dùng. Vòng lặp phản hồi tự củng cố này là chìa khóa mở rộng từ kịch bản hẹp sang rộng, từ LTV thấp đến cao, thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

1. Chuỗi cung ứng của bạn không nên “phẳng”.

Dù là phần mềm hay phần cứng, vấn đề chuỗi cung ứng rất đáng chú ý. Chỉ gọi API mô hình lớn hay tận dụng chuỗi cung ứng Trung Quốc để làm demo thì được, nhưng sản phẩm thực sự cần chuỗi cung ứng tinh gọn, tinh vi. Ngay từ đầu, hãy nghĩ cách xây dựng chuỗi cung ứng ý nghĩa—như tài sản kỹ thuật độc quyền (dữ liệu gắn nhãn theo lĩnh vực, mô hình, quy trình, tích lũy dữ liệu), hoặc khi đủ lực, tùy chỉnh, nâng cấp chuỗi cung ứng tổng quát (như DJI, Unitree Robotics làm với động cơ). Chuỗi cung ứng càng sâu, bạn càng khó bị sao chép, lợi thế càng lớn và bền.

Chuỗi cung ứng “phẳng”, bạn kiểm soát ít khâu, điểm khác biệt có thể chỉ ở UI, thiết kế công nghiệp, chút lợi thế đi trước. Chuỗi cung ứng tự mở rộng, bạn tạo “địa hình cao”—ví dụ tận dụng dữ liệu người dùng để cá nhân hóa, trừu tượng hóa quy trình giảm chi phí suy luận, tối ưu tính toán, cảm biến, quang học, mô hình cục bộ cho phù hợp—sản phẩm là phần nổi của tảng băng, chuỗi cung ứng là phần chìm. Phần chìm càng lớn, phần nổi càng to.

Từ hiện tại đến tương lai, từ bước đầu đến mục tiêu cuối, tư duy, lựa chọn càng rõ thì cường độ tập trung càng lớn, đường đi chiến lược càng tự do.

Doanh nhân năm 2023 có thể nói: “Cứ làm đi!”, nhưng đến 2026, “Làm thế nào?” mới là điều kiện tiên quyết.

Geekpark từng phân tích sâu về DNA công nghệ DJI (In-depth Review: How DJI Became a New Giant in Imaging). Nhiều năm trước, Wang Tao xác định giá trị cốt lõi của drone là “máy ảnh biết bay”, vừa là điểm xuất phát vừa là hướng đi tương lai, từ đó phát triển năng lực sâu rộng vượt ngoài điều khiển bay, gồm động cơ, gimbal, hình ảnh. “Đường kéo dài” lấy hình ảnh làm trung tâm này đã đưa DJI thành ông lớn không thể tranh cãi trong lĩnh vực drone, đồng thời dẫn đầu kỷ nguyên hình ảnh mới, với Pocket 3 bán vượt xa drone tiêu dùng.

Khởi nghiệp vĩ đại thường là “ba bước lên rổ”

Nếu ví khởi nghiệp như bóng rổ, thì “rổ” là giá trị người dùng cuối mà bạn muốn tạo ra.

Bạn có thể chọn cảm giác mạnh với “cú ném ba điểm giữa sân”, hoặc sự linh hoạt của “ba bước lên rổ”—đều hướng đến cùng một mục tiêu.

“Ném ba điểm giữa sân” là nhắm hướng lớn, bắn thẳng vào đích ngay từ đầu, hy vọng thành công. Doanh nhân kiểu này thường có hồ sơ nổi bật để gọi vốn 100–200 triệu USD ngay, với “rổ bóng” bên cạnh. Nếu ném trượt, vẫn còn vốn để thử lại nhiều lần. Đừng quá ghen tị—kỳ vọng lớn đi kèm áp lực lớn; mỗi con đường đều có thách thức riêng.

Với đa số “doanh nhân bình thường”, bạn chỉ có “một quả bóng”. Không có hàng trăm triệu để thử sai, chiến lược hợp lý nhất là “ba bước lên rổ”.

“Ba bước lên rổ” đòi hỏi bạn phải tìm điểm vào nhu cầu, kịch bản thực sự vững chắc dựa trên điều kiện kỹ thuật, nguồn lực sẵn có, xây dựng chuỗi cung ứng tinh gọn, tinh vi, đảm bảo mỗi sản phẩm nhìn như không có rào cản nhưng thực ra lại rất khó vượt. Trần giá trị có thể trông hạn chế, nhưng đó là chuỗi đột phá liên tục nối điểm thành đường.

Gần đây, Manus bị mua lại, nhiều người nghĩ đây là “cú ném ba điểm giữa sân”—nhưng đó là hiểu lầm. Nhìn dài hạn, Manus thành công nhờ “ba bước lên rổ” kinh điển.

Nhà sáng lập Manus, Xiao Hong, không khởi đầu với vốn khủng để xây agent tổng quát. Bước đầu là Monica, plugin trình duyệt nhẹ xác thực PMF với chi phí thấp, nắm bắt nhu cầu thực sự thời AI. Khi nhận ra hướng plugin trình duyệt có giới hạn, ông chuyển sang bước hai—tận dụng tích lũy để mở rộng sang agent tổng quát với Manus, đầu tư mạnh kỹ thuật để kéo dài, làm sâu chuỗi cung ứng, kết nối khoảng trống giữa mô hình và kịch bản ứng dụng phức tạp, tiên phong chuyển giao giá trị người dùng agent.

Nhờ “lợi thế người đi trước”, hành vi người dùng (nhu cầu nhiệm vụ tập trung) giúp Manus tập trung kiến trúc tổng quát vào các tác vụ dọc với “chuyển giao hiệu quả”. Sự tập trung này mang lại nhiều người dùng, doanh thu hơn, và ở đỉnh cao, thương vụ mua lại hoàn tất—ghi điểm “lên rổ”. Đây là ví dụ điển hình về “ba bước lên rổ”.

Liệu doanh nhân sở hữu sẵn 100 triệu USD có thể không chọn ném giữa sân mà đi theo “ba bước lên rổ”, giảm chi phí gọi vốn, giảm áp lực khám phá, tăng tốc lặp lại, rút ngắn khoảng cách tới rổ để nâng cao tỷ lệ thành công đổi mới?

Hoàn toàn có thể! Đây có thể là những người chơi xuất sắc nhất.

Không có chiến lược hoàn hảo cho mọi doanh nhân—chỉ có lựa chọn phù hợp nhất với nguồn lực, giai đoạn kỹ thuật, môi trường thị trường. Có thể học từ lịch sử, nhưng lịch sử không lặp lại y nguyên. 2026 có thể không có một Manus thứ hai, nhưng chắc chắn sẽ có những câu chuyện mới hấp dẫn hơn.

Tôi tin rằng 2025 vừa qua sẽ là năm khó nhất cho khởi nghiệp AI trong 5 năm tới. Mỗi mùa gieo một giống, viết một câu chuyện mới.

Chúc mọi người đều tìm được “chiếc rổ” của mình và hành động trong năm mới.

Tuyên bố:

1. Bài viết này được đăng lại từ [Geekpark]. Bản quyền thuộc về tác giả gốc [Zhang Peng]. Nếu có thắc mắc về việc đăng lại, vui lòng liên hệ đội ngũ Gate Learn để được xử lý kịp thời theo quy trình liên quan.
2. Lưu ý: Quan điểm, ý kiến trong bài viết này hoàn toàn thuộc về tác giả và không cấu thành khuyến nghị đầu tư.
3. Các phiên bản ngôn ngữ khác của bài viết này do đội ngũ Gate Learn dịch. Trừ khi có đề cập đến Gate, vui lòng không sao chép, phân phối hoặc đạo văn các bản dịch này.