Nguyên nhân sụp đổ của Trove: Thí nghiệm quá sớm trong việc chuyển đổi vật phẩm sưu tầm thành sản phẩm phái sinh

Liệu các vật phẩm sưu tầm đã thực sự sẵn sàng cho thị trường phái sinh chưa?

Trove từng được xem là một bước tiến quan trọng trong quá trình tài chính hóa vật phẩm sưu tầm.

Dự án này đã mở ra một viễn cảnh đầy sáng tạo: thẻ Pokémon, vật phẩm CSGO, đồng hồ xa xỉ và các tài sản văn hóa khác—vốn thiếu thanh khoản và không có giá niêm yết chuẩn—sẽ được lập chỉ số và sử dụng đòn bẩy, đưa vào thị trường phái sinh vĩnh cửu, từ đó trở thành các công cụ tài chính có thể giao dịch và phòng ngừa rủi ro.

Tuy nhiên, khi $TROVE chính thức ra mắt vào ngày 20 tháng 1, thị trường đã nhanh chóng làm tan vỡ viễn cảnh này.

Token đã lao dốc ngay khi niêm yết, giảm mạnh xuống dưới giá phát hành. Các cáo buộc về “rug pull” và lời kêu gọi cộng đồng hành động xuất hiện dồn dập. Trên Polymarket—một thị trường dự đoán—thậm chí còn xuất hiện các cược về việc liệu nhà sáng lập Trove có bị bắt trước ngày 31 tháng 3 hay không.

Sự chú ý nhanh chóng chuyển từ giá sang hàng loạt tranh cãi xung quanh việc phát hành token, dẫn đến một cuộc đánh giá lại toàn diện về dự án: Liệu thiết kế sản phẩm đóng gói của Trove có thực sự dựa trên thực tế khả thi không?

Vậy câu hỏi căn bản là: Liệu các vật phẩm sưu tầm thực sự đã sẵn sàng cho thị trường phái sinh chưa?

Sụp đổ ngay sau khi niêm yết: Điều gì đã xảy ra với Trove?

Sự sụp đổ của Trove và sự mất niềm tin đã diễn ra rất nhanh, bị đẩy nhanh bởi hàng loạt sự kiện kịch tính chỉ trong chưa đầy một tháng.

Ngày 6 tháng 1, Trove mở bán ICO với FDV khoảng 20 triệu USD, cuối cùng huy động được 11,5 triệu USD—vượt mức đăng ký khoảng 4 đến 5 lần. Tuy nhiên, trong quá trình ICO, đội ngũ liên tục thay đổi quy tắc gọi vốn, kéo dài thời gian và điều chỉnh chi tiết phân bổ, khiến sự không chắc chắn về việc thực hiện ngày càng tăng.

Sự bất ổn này phản ánh rõ trên các thị trường dự đoán. Ở giai đoạn cuối ICO, các cược liên quan đến Trove trên Polymarket biến động mạnh. Kết quả gần như đã được định giá trước hạn chót ban đầu, nhưng lại bị đảo ngược bởi những thay đổi phút chót từ đội ngũ. Một số địa chỉ on-chain thực hiện giao dịch chính xác quanh thời điểm thông báo chính thức, làm dấy lên nghi ngờ trong cộng đồng.

Biến động lớn nhất xảy ra ngay trước TGE. Trove, vốn được định vị là tích hợp hệ sinh thái Hyperliquid, bất ngờ bỏ kế hoạch ban đầu và phát hành token trên Solana, đi ngược lại kỳ vọng của thị trường.

Trong khi đó, nhà điều tra on-chain ZachXBT đặt nghi vấn về dòng tiền liên quan đến Trove. Một số KOL công khai tiết lộ các đề nghị marketing giá trị lớn, bao gồm ưu đãi đăng ký giảm giá và cam kết airdrop bổ sung. Cụm tín hiệu này làm gia tăng lo ngại về tính minh bạch và quản trị của dự án.

Cuối cùng, vào ngày TGE, 20 tháng 1, $TROVE lao dốc ngay khi ra mắt, giá giảm hơn 95%. Thanh khoản cạn kiệt nhanh chóng, khiến những người tham gia sớm chịu tổn thất nặng nề. Niềm tin bị phá vỡ hoàn toàn, hàng loạt cáo buộc “rug pull”, “lừa đảo” và “quảng cáo sai sự thật” bủa vây Trove.

Lúc này, thị trường bắt đầu xem xét lại sản phẩm mà Trove đang cố xây dựng.

“Mọi thứ đều có thể là Perp”: Bản thiết kế sản phẩm của Trove

“Everything Can Be Perp” là khẩu hiệu và tầm nhìn sản phẩm ban đầu của Trove.

Định vị cốt lõi của dự án rất rõ ràng: một sàn giao dịch Perp DEX dành cho vật phẩm sưu tầm và RWA. Trong thiết kế này, thẻ Pokémon, vật phẩm CSGO, đồng hồ xa xỉ và các vật phẩm sưu tầm văn hóa, vật lý phi tiêu chuẩn, kém thanh khoản sẽ không còn là tài sản thụ động chờ người mua. Thay vào đó, chúng có thể được lập chỉ số, sử dụng đòn bẩy, đưa vào thị trường hợp đồng vĩnh cửu như các công cụ tài chính có thể giao dịch, phòng ngừa rủi ro và thanh lý.

Về bản chất, Trove đặt mục tiêu dùng cơ chế định giá để chuyển đổi vật phẩm sưu tầm thành các chỉ số giá, xây dựng giao dịch hợp đồng vĩnh cửu dựa trên đó, kèm theo hệ thống thanh lý và kiểm soát rủi ro tương ứng.

Xét về mặt câu chuyện, thị trường phái sinh là một trong những lĩnh vực trưởng thành và thanh khoản nhất trong tiền điện tử, trong khi việc định giá và thanh khoản cho RWA on-chain và tài sản phi tiêu chuẩn vẫn là thách thức lâu dài. Kết hợp hai yếu tố này tạo nên một câu chuyện hấp dẫn.

Tuy nhiên, để hỗ trợ logic sản phẩm như vậy cần nhiều điều kiện tiên quyết quan trọng:

Liệu có tồn tại một sự đồng thuận giá được chấp nhận rộng rãi để hỗ trợ tính toán chỉ số không? Nguồn dữ liệu được lựa chọn như thế nào? Giá được cập nhật ra sao trong điều kiện thanh khoản thấp hoặc không có giao dịch? Làm thế nào để lọc các giao dịch bất thường và thao túng? Hệ thống thanh lý và kiểm soát rủi ro vận hành thế nào?

Câu chuyện của Trove chưa bao giờ trả lời cụ thể cho những câu hỏi này.

Vì sao “Collectible Perp” chưa thể hiện thực hóa ở giai đoạn này

Trove không xây dựng một nền tảng giao dịch vật phẩm sưu tầm thông thường, mà là một kiến trúc tài chính kết hợp “phái sinh vĩnh cửu + định giá chỉ số”. Cấu trúc này đòi hỏi tiêu chuẩn thị trường cao hơn cho tài sản cơ sở.

Thị trường phái sinh vĩnh cửu về bản chất dựa vào hệ thống giá ổn định, cập nhật liên tục để hỗ trợ thanh lý, ký quỹ và quản trị rủi ro. Điều này đòi hỏi nguồn giá xác thực, liên tục làm mới. Trong thị trường tiền điện tử và tài chính truyền thống trưởng thành, các tài sản như BTC hoặc ETH dựa vào thanh khoản thị trường giao ngay sâu và nhiều báo giá từ các sàn để xây dựng chỉ số giá. Tuy nhiên, đối với vật phẩm sưu tầm—ngay cả thẻ Pokémon giá trị cao—giao dịch phân tán ở các phiên đấu giá, thỏa thuận riêng, OTC và sàn chuyên biệt. Giá mang tính rời rạc, phụ thuộc ngữ cảnh và không liên tục, nên rất khó để chuyển hóa trực tiếp thành chỉ số tài chính có cấu trúc.

Vấn đề tương tự cũng tồn tại ở thị trường NFT. Giá thường bị chi phối bởi giao dịch rời rạc và sự đồng thuận cộng đồng, khiến chúng dễ bị thanh khoản thấp, giao dịch thao túng và biến động ngắn hạn. Việc đưa các mức giá này trực tiếp vào hệ thống chỉ số và thanh lý không làm giảm rủi ro—mà còn khuếch đại nó.

Trove đề xuất giải quyết vấn đề định giá thông qua dữ liệu thị trường bên ngoài và cơ chế oracle, nhưng thực tế, đến thời điểm ra mắt, chưa có hệ thống nguồn giá trưởng thành, được xác thực rộng rãi nào cung cấp đầu vào ổn định, có thể theo dõi cho các tài sản này.

Vì vậy, bản thiết kế “collectible perp” của Trove hiện vẫn chỉ là ý tưởng sản phẩm, chưa có sự hỗ trợ thực tế.

Chính điều này đã tạo tiền đề cho sự bất ổn sau đó.

Khi đóng gói đi trước câu trả lời, rủi ro sẽ tăng

Trove không phải dự án duy nhất đề xuất “lập chỉ số và tài chính hóa tài sản phi tiêu chuẩn.”

Trong năm qua, một số dự án TCG RWA đã bàn luận về chỉ số vật phẩm sưu tầm, trình diễn giao diện và hé lộ sản phẩm tương tự trên X, nhưng chưa dự án nào triển khai giải pháp vận hành hoàn chỉnh.

Thị trường cơ sở vẫn thiếu điều kiện thực tế để hỗ trợ cấu trúc tài chính như vậy. Sự đồng thuận giá bị gián đoạn, thanh khoản không đủ, xác thực dữ liệu và kiểm soát rủi ro chưa trưởng thành, hạ tầng vẫn còn sơ khai. Thử nghiệm ở thời điểm này chẳng khác nào xây nhà chọc trời mà không có móng.

Vấn đề của Trove là đóng gói một sản phẩm chưa thể hiện thực hóa thành “sẵn sàng” rồi đẩy ra thị trường quá sớm. Khi dòng vốn và tâm lý đổ vào, các câu hỏi chưa được giải đáp vẫn còn, cuối cùng làm lung lay cả hệ thống.

Hành động, tranh cãi và sự sụp đổ của Trove chỉ càng làm tăng tốc và khuếch đại một tiền đề vốn đã mong manh.

Từ gameplay đến cấu trúc: Con đường thực tiễn cho Collectibles RWA

Hiện tại, các dự án vật phẩm sưu tầm on-chain trưởng thành và phổ biến tập trung vào xác thực NFT và đại diện quyền sở hữu, thay vì lập chỉ số và tài chính hóa trực tiếp.

Từ nền tảng bốc thăm thẻ đến thị trường giao dịch vật phẩm sưu tầm, lĩnh vực RWA đã chứng kiến sự đa dạng về hình thức sản phẩm trong những năm gần đây.

Các nền tảng như Collector Crypt và Courtyard tập trung vào trải nghiệm bốc thăm thẻ và hiệu quả phát hành, ưu tiên hoạt động giao dịch và thanh khoản thị trường. Những ứng dụng này giúp hạ thấp rào cản tham gia và tăng tốc lưu thông vật phẩm sưu tầm vật lý trên blockchain.

Khi giá trị tài sản tăng và số lượng người tham gia lớn hơn, kỳ vọng và nhu cầu thị trường cũng thay đổi. Ngoài giao dịch, ngày càng nhiều người dùng quan tâm đến khả năng xác thực cấu trúc nền tảng, tính nhất quán quy trình và xác nhận, truy xuất thông tin trọng yếu liên tục.

Một số đội ngũ đã chuyển trọng tâm từ trải nghiệm ứng dụng sang hạ tầng nền tảng. Ví dụ, Renaiss hướng đến xây dựng hạ tầng dài hạn cho vật phẩm sưu tầm vật lý. Sản phẩm không chỉ tập trung vào bốc thăm thẻ hoặc giao dịch, mà còn giải quyết sâu các vấn đề như lưu ký xác thực, minh bạch trạng thái tài sản và hệ thống thanh toán có thể truy xuất. Bằng cách coi trạng thái tài sản xác thực và minh bạch quy trình là tính năng cốt lõi, duy trì minh bạch đội ngũ sáng lập, tổ chức AMA định kỳ và tương tác với cộng đồng, dự án hướng đến xây dựng cấu trúc niềm tin có thể kiểm chứng nhiều lần trước khi tiến thêm về tài chính hóa.

Khi vật phẩm sưu tầm tiến tới các kịch bản giao dịch tần suất cao, tài chính hóa hơn, chìa khóa cho vận hành bền vững có thể nằm ở chính những yếu tố thiết kế nền tảng tưởng như “không hấp dẫn” đó.

Kết luận

Thị trường tài sản vật lý và vật phẩm sưu tầm được token hóa đang hình thành, nhu cầu tăng lên và quy mô thị trường tiềm năng vẫn là chủ đề được bàn luận.

Theo RWA.xyz, thị trường RWA token hóa đã tăng trưởng 380% trong ba năm qua, đạt gần 30 tỷ USD. Một số tổ chức thị trường dự báo đến năm 2034, quy mô thị trường có thể đạt 30 nghìn tỷ USD.

Càng tiến gần đến tài chính hóa, càng cần nhiều thời gian để xây nền móng vững chắc: cơ chế giá, nguồn dữ liệu, cấu trúc thanh khoản, lưu ký xác thực và thanh toán không thể bị rút ngắn bởi một câu chuyện hấp dẫn.

Xây nhà chọc trời khi chưa có móng chỉ làm rủi ro gia tăng.

Có lẽ trong tương lai, khi nhiều người tham gia hơn và hạ tầng cũng như cấu trúc thị trường trưởng thành, phái sinh vật phẩm sưu tầm sẽ tìm được hình thái khả thi. Còn hiện tại, điều cần thiết không phải là đóng gói nhanh hơn, mà là thêm thời gian để củng cố nền móng từng lớp một.

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm:

1. Bài viết này được đăng lại từ [TechFlow]. Bản quyền thuộc về tác giả gốc [TechFlow]. Nếu bạn có ý kiến về việc đăng lại, vui lòng liên hệ đội ngũ Gate Learn để được xử lý theo quy trình liên quan.
2. Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Quan điểm và ý kiến trình bày trong bài viết này hoàn toàn thuộc về tác giả, không cấu thành lời khuyên đầu tư.
3. Các phiên bản ngôn ngữ khác của bài viết này được dịch bởi đội ngũ Gate Learn. Không sao chép, phân phối hoặc đạo văn bài dịch khi không dẫn nguồn Gate.