Stable và Plasma: So sánh hai blockchain thanh toán stablecoin trong hệ sinh thái Tether

Bài viết này trình bày so sánh có hệ thống giữa Stable và Plasma trên nhiều khía cạnh, bao gồm toàn cảnh thị trường stablecoin, kiến trúc kỹ thuật, kinh tế học token, phát triển hệ sinh thái và các kịch bản ứng dụng, nhằm nhận diện cơ hội trong phân khúc blockchain thanh toán stablecoin mới nổi.

Thị trường stablecoin: Cuộc cạnh tranh hạ tầng thanh toán dưới sự thống trị của USDT

Đầu năm 2026, thị trường stablecoin có cấu trúc tập trung mạnh ở nhóm dẫn đầu, đi kèm là sự cạnh tranh quyết liệt giữa nhiều giao thức.

• Tổng vốn hóa thị trường stablecoin vượt 300 tỷ USD. USDT chiếm khoảng 186 - 187 tỷ USD, tương đương hơn 60% thị phần và giữ vị trí dẫn đầu tuyệt đối.
• USDC có vốn hóa khoảng 73 - 75 tỷ USD, chiếm khoảng 25% thị phần, tạo thành thế song trụ với USDT.
• Các stablecoin khác như phi tập trung, thuật toán, tổng hợp có vốn hóa và thanh khoản thấp hơn nhiều, nhưng vẫn không ngừng đổi mới về cơ chế sinh lợi, mô hình tuân thủ và thiết kế sản phẩm.

Ở tầng hạ tầng, các blockchain thanh toán chuyên biệt như Stable và Plasma đang cạnh tranh với các mạng L1, L2 đa năng như Ethereum, Solana về khối lượng thanh toán stablecoin. Các điểm cạnh tranh chính gồm chi phí giao dịch, tốc độ xử lý, tích hợp tuân thủ và hỗ trợ hệ sinh thái nhà phát triển.

Tổng quan dự án Stable: Chuỗi ổn định chuyên dụng, USDT làm phí gas gốc

Stable là blockchain Layer 1 hiệu năng cao được thiết kế riêng cho USDT. Dự án hướng tới mạng lưới giao dịch stablecoin nhanh, chi phí thấp và độ trễ cực thấp. Khác với blockchain đa dụng, Stable tập trung vào thanh toán và quyết toán USDT, hướng đến trải nghiệm USDT như tiền mặt trên chuỗi cho thanh toán xuyên biên giới, thương mại điện tử và quyết toán doanh nghiệp.

Đặc điểm nổi bật của Stable:

• USDT0 làm gas gốc: Từ bản nâng cấp mainnet v1.2.0, Stable thay gUSDT bằng USDT0 bản cross-chain làm tài sản gas gốc. Người dùng thanh toán phí giao dịch trực tiếp bằng stablecoin, bỏ qua thao tác đóng/mở gói, đơn giản hóa tích hợp ví và hệ thống thương nhân.
• Tối ưu trải nghiệm thanh toán: Giao thức xoay quanh “USDT là tài sản trải nghiệm cốt lõi”, gồm chuyển tiền miễn phí gas, phí tính bằng stablecoin, giảm tối đa phức tạp cho người dùng cuối.
• Tương thích EVM: Stable hỗ trợ công cụ và hợp đồng thông minh Ethereum, giúp các ứng dụng DeFi, thanh toán hiện hữu chuyển đổi dễ dàng.

Tổng quan dự án Plasma: Blockchain stablecoin L1 hiệu năng cao, hạ tầng DeFi gốc

Plasma là blockchain Layer 1 tương thích EVM, tối ưu cho thanh toán stablecoin và ứng dụng DeFi. Thiết kế tập trung vào hiệu năng vượt trội, phí thấp, hỗ trợ đa tài sản.

Đặc điểm nổi bật của Plasma:

• Đồng thuận PlasmaBFT: Cơ chế đồng thuận kiểu BFT hiệu năng cao, thời gian khối nhanh, xác nhận giao dịch gần như tức thì, hỗ trợ thanh toán tần suất cao và DeFi.
• Thiết kế gốc stablecoin: Hỗ trợ chuyển USDT miễn phí gas qua paymaster tích hợp, ứng dụng có thể tài trợ phí gas cho người dùng, đăng ký token gas tùy chỉnh gồm cả ERC-20 như USDT.
• Cầu nối Bitcoin gốc: Cầu nối BTC phi lưu ký, cho phép chuyển BTC vào hệ sinh thái Plasma, tham gia DeFi, thanh toán với pBTC.
• Tính năng cấp tổ chức: Gồm thanh toán bảo mật, công cụ tuân thủ, tích hợp lưu ký, dành cho tổ chức, doanh nghiệp lớn.

So sánh Stable và Plasma: Các chỉ số then chốt

Các phần tiếp theo so sánh chi tiết Stable và Plasma về kiến trúc kỹ thuật, mô hình kinh doanh, tổ chức hỗ trợ, hiệu suất thị trường token và phát triển hệ sinh thái.

So sánh kiến trúc kỹ thuật: Đơn giản hóa thanh toán và độ mở chức năng

Qua so sánh, có thể thấy cả Stable và Plasma đều tối ưu cho tương thích EVM và thanh toán stablecoin. Plasma cung cấp nhiều tính năng kỹ thuật công khai, độ phức tạp chức năng cao hơn, còn Stable chủ động ẩn sự phức tạp ở tầng giao thức, tập trung vào trải nghiệm “USDT làm trung tâm” đơn giản hóa cho thanh toán.

Mô hình kinh doanh và hỗ trợ Tether/Bitfinex

Cả Stable và Plasma đều được Tether, Bitfinex hỗ trợ. Tuy nhiên, Plasma có cơ sở nhà đầu tư đa dạng hơn, gồm cả tổ chức tài chính truyền thống như Founders Fund. Plasma cũng huy động vốn lớn hơn Stable, cho thấy hậu thuẫn mạnh từ thị trường vốn.

Hiệu suất thị trường và chỉ báo rủi ro

Dữ liệu lấy từ DeFiLlama, Token Terminal ngày 9 tháng 2.

Dựa vào bảng, có thể nhận định:

• TVL Plasma vượt xa Stable, cho thấy mức độ chấp nhận tài sản, tham gia vốn rộng lớn.
• Định giá Plasma khá bảo thủ, có doanh thu hàng ngày và nguồn cung stablecoin ổn định.
• Từ giữa tháng 12 năm 2025, TVL Stable giảm mạnh, dữ liệu hiện tại bất thường.

Đối tác hệ sinh thái, kịch bản ứng dụng: Chuỗi thanh toán và điểm tựa DeFi

Xét về hợp tác hệ sinh thái, triển khai thực tế, Stable và Plasma đi theo hai hướng khác biệt.

Stable tập trung tích hợp với tổ chức thanh toán, ví, hệ thống thương nhân:

• USDT0 làm gas gốc duy nhất, giảm phức tạp tích hợp thương nhân, gắn sử dụng mạng với thanh toán stablecoin.
• Phù hợp thanh toán thương mại điện tử, chuyển tiền xuyên biên giới, trả lương on-chain, quyết toán B2B, trừu tượng hóa blockchain thành kênh thanh toán stablecoin.
• Hiệu ứng cộng hưởng với mở rộng thanh toán stablecoin của Tether ở châu Phi, Mỹ Latinh có thể giúp Stable đáp ứng một phần nhu cầu thanh toán on-chain.

Plasma định vị là chuỗi nền tảng cho hệ sinh thái stablecoin DeFi, sinh lợi:

• Tích hợp sâu với sàn giao dịch tập trung, đối tác lưu ký, phân phối qua kênh người dùng hiện hữu.
• Hỗ trợ chiến lược đa chuỗi, sản phẩm sinh lợi liên quan BTC, stablecoin, thu hút giao thức DeFi, pool thanh khoản, nền tảng cho vay.
• Tích hợp thanh toán bảo mật, công cụ tuân thủ, kiểm soát truy cập cấp tổ chức, phù hợp nhà quản lý tài sản, công ty thanh toán, tổ chức tài chính phát triển sản phẩm tuân thủ.

Tóm lược

Trong cuộc đua hạ tầng thanh toán stablecoin, Stable và Plasma là hai hướng phát triển khác biệt trong hệ sinh thái Tether.

Stable nhấn mạnh trải nghiệm thanh toán với “USDT là trung tâm”, tận dụng USDT0 làm gas gốc, chuyển tiền miễn phí gas, tương thích EVM sâu. Tuy nhiên, TVL còn nhỏ, cơ chế doanh thu, bắt giá trị cần kiểm chứng thêm.

Plasma đã xây dựng kết nối hệ sinh thái mạnh với các giao thức, ứng dụng phi tập trung, mở rộng nhanh, có sản phẩm tạo doanh thu, cho thấy sức cạnh tranh, động lực chấp nhận lớn hơn.

Câu hỏi thường gặp

Stable và Plasma có cạnh tranh trực tiếp cùng phân khúc không?

Cả hai đều là blockchain thanh toán hoặc DeFi gốc stablecoin, đều hợp tác với Tether, Bitfinex. Về chiến lược, Stable tập trung trải nghiệm thanh toán USDT, Plasma nhấn mạnh DeFi stablecoin, tài chính tổ chức.

Người dùng mua token STABLE hoặc XPL như thế nào?

Người dùng có thể mua cả hai token qua sàn giao dịch tập trung hỗ trợ cặp giao dịch này, hoặc qua sàn phi tập trung hoán đổi USDT, USDC lấy STABLE hoặc XPL.

Sự hỗ trợ của Tether khác biệt gì giữa Stable và Plasma?

Cả hai đều thuộc hệ sinh thái Tether mở rộng. Stable tích hợp sâu USDT0 ở cấp tài sản gas, Plasma tập trung cung cấp hạ tầng hiệu năng cao, cầu nối BTC, tích hợp tổ chức để hỗ trợ thanh khoản stablecoin.

Những chỉ số nào cần theo dõi sắp tới?

Các chỉ số trọng tâm gồm tăng trưởng TVL, nguồn cung stablecoin, số giao dịch hàng ngày, địa chỉ hoạt động, doanh thu on-chain, số đối tác hệ sinh thái, tác động của diễn biến pháp lý đến hoạt động stablecoin.