Vì sao Meme Coin Trung Quốc đang thu hút sự quan tâm lớn như vậy?

I. Chúng ta đang chứng kiến điều gì?

Đầu năm 2026, thị trường tiền điện tử đang trải qua một cuộc chuyển đổi văn hóa chưa từng có:

Nhà giao dịch phương Tây trên X đang truy tìm ý nghĩa của “我踏马来了”, cố hiểu vì sao năm ký tự tiếng Trung này lại trở thành nền tảng của một token trị giá hàng trăm triệu đô la. Những meme như “Lão Tử” và “Binance Life”, từng chỉ tồn tại trên internet Trung Quốc, nay đã chiếm lĩnh các cuộc thảo luận trong cộng đồng tiền điện tử toàn cầu.

Đây là lần đầu tiên văn hóa phụ Trung Quốc được toàn cầu hóa dưới dạng tài sản tài chính, và cũng là lần đầu tiên một biểu tượng cảm xúc hay câu lóng có thể hút hàng trăm triệu vốn thực chỉ trong 72 giờ.

Thế nhưng, các token này hoàn toàn không có nền tảng giá trị truyền thống. Không sách trắng, không đội ngũ phát triển, không ứng dụng thực tế, thậm chí không có câu chuyện rõ ràng. Vốn hóa thị trường có thể tăng từ vài chục nghìn lên hàng trăm triệu đô la trong 72 giờ—hoặc bị giảm một nửa chỉ sau ba giờ. Tất cả công cụ định giá tài chính truyền thống—tỷ số P/E, phân tích dòng tiền, lộ trình kỹ thuật—đều không còn phù hợp.

Thay vào đó, một logic định giá mới đã hình thành: sự chú ý tạo ra giá trị, đồng thuận là sự thật, và tâm lý điều phối thanh khoản.

He Yi trả lời trên X, “Chúc bạn một cuộc sống Binance”, và bốn ngày sau, vốn hóa thị trường của token đó đạt 524 triệu USD. Dữ liệu on-chain cho thấy có người vào với 3.000 USD và tài sản tăng lên 1,6 triệu USD. Hàng loạt người khác mua ở đỉnh và mất trắng khi giá lao dốc.

Đây còn hơn cả một bong bóng đầu cơ đơn thuần. Thuật ngữ “bong bóng” quá đơn giản—nó ngụ ý một sự lệch lạc “phi lý”, như thể mọi thứ sẽ trở lại bình thường khi lý trí quay lại.

Nhưng khi đồng thuận là điểm tựa duy nhất và tất cả đều chơi trò tổng bằng không, thì “bình thường” thực sự là gì?

Biểu đồ meme coin là bản ghi trung thực nhất về tâm lý tập thể của thời đại này. Chúng không chỉ phản ánh biến động giá, mà còn ghi lại lo âu, cuồng nhiệt và vỡ mộng của một thế hệ—một số tìm thấy cơ hội đổi đời, số đông còn lại chịu mất mát vĩnh viễn.

II. Từ trò đùa trên mạng thành tài sản tài chính

Tháng 12 năm 2013, kỹ sư IBM Billy Markus và nhân viên Adobe Jackson Palmer chỉ mất hai giờ sao chép mã nguồn Bitcoin, đổi logo thành chú chó Shiba Inu, và đặt tên là Dogecoin.

Họ muốn nhại lại cơn sốt đầu cơ tiền điện tử lúc đó. Ngoài dự đoán, “trò đùa” này tăng 300% chỉ trong 72 giờ đầu, Reddit tràn ngập hoạt động tip—mọi người dùng nó để mua pizza cho người lạ, tip cho nhà sáng tạo nội dung.

Thành công của Dogecoin phơi bày một sự thật gây xáo trộn: trong tài chính phi tập trung, chỉ cần đồng thuận cũng tạo ra giá trị.

Bạn không cần xây dựng sản phẩm thực hay giải quyết vấn đề cụ thể. Nếu đủ người tin rằng thứ gì đó có giá trị, thì nó thực sự có giá trị. Công cụ hiệu quả nhất để xây dựng đồng thuận là một biểu tượng văn hóa khơi gợi cảm xúc tập thể.

Từ năm 2013 đến 2021, meme coin vẫn ở rìa thị trường.

Những người bắt chước đầu tiên như Nyancoin (Nyan Cat) và Coinye (tri ân Kanye West) đều nhanh chóng biến mất, thất bại vì quá phụ thuộc vào một meme duy nhất, thiếu cộng đồng và câu chuyện phát triển.

Bước ngoặt đến năm 2021, khi SHIB (Shiba Inu) mang lại mức lợi nhuận hơn 100.000 lần chỉ trong sáu tháng. Quan trọng hơn, SHIB chứng minh rằng người mới có thể “xếp chồng câu chuyện”—lồng ghép các câu chuyện mới lên meme cũ—để chiếm lĩnh thị phần.

Đến năm 2023, các nền tảng như Pump.fun cho phép ra mắt token chỉ với một cú nhấp chuột, đưa meme coin vào thời kỳ sản xuất công nghiệp. Hàng nghìn coin mới ra mắt mỗi ngày trên Solana, từ PEPE “Sad Frog” đến các đồng AI và động vật. Thị trường trở nên phân mảnh và ngắn hạn hơn bao giờ hết.

Nhưng ở giai đoạn này, meme coin vẫn chủ yếu là sản phẩm phái sinh của văn hóa internet phương Tây, cộng đồng Trung Quốc phần lớn chỉ theo sau chứ chưa dẫn dắt.

Cơn sốt meme coin Trung Quốc năm 2026 đánh dấu một đột biến mới. Không còn chỉ bắt chước Doge hay Pepe, nó đã biến những meme bản địa Trung Quốc—như câu nói thô “我踏马来了”, lời chúc “Binance Life”, và cách chơi chữ về “Lão Tử”—thành tài sản tài chính có thể giao dịch.

Sự chuyển hóa này là phản ứng tập thể của cộng đồng tiền điện tử Trung Quốc sau nhiều năm bị “giảm giá văn hóa”:

Không còn cần giải thích vì sao một meme lại hài hước với phương Tây—đồng thuận hình thành ngay trong ngôn ngữ và văn hóa của chính chúng ta.

III. Những động lực thực sự thúc đẩy cơn sốt

Cơ chế tâm lý: Dopamine và khát vọng đổi đời

Trong các động lực thúc đẩy cơn sốt meme coin, cơ chế tâm lý là quan trọng nhất. Đây không phải là “phi lý trí” theo nghĩa cổ điển, mà là lựa chọn hợp lý được phóng đại bởi hoàn cảnh—khi tích lũy tài sản ngày càng cứng nhắc và lợi suất đầu tư truyền thống liên tục giảm, “cửa thắng cực đoan” của meme coin trở thành cám dỗ tâm lý mạnh mẽ.

Dữ liệu về “Binance Life” cho thấy rõ điều này. Ngày 4 tháng 10 năm 2025, token ra mắt trên BNB Chain. He Yi trả lời cộng đồng bằng “Chúc bạn một cuộc sống Binance”, sau đó là CZ. Chỉ trong bốn ngày, vốn hóa thị trường tăng từ con số nhỏ lên 524 triệu USD, người tham gia sớm đạt mức lợi nhuận hơn 6.000 lần. Dữ liệu on-chain cho thấy địa chỉ 0x8844 chỉ đầu tư 5 BNB (khoảng 3.000 USD), và trong vài ngày, giá trị đã tăng lên 1,6 triệu USD.

Truyền thuyết “3.000 lên 1,6 triệu” này vượt qua mọi lập luận lý trí—nó đánh thẳng vào phòng tuyến tâm lý của nhà đầu tư phổ thông.

Khi mạng xã hội ngập tràn ảnh chụp màn hình “có người biến 85 USD thành 140.000 USD” và tin đồn “smart money thắng lớn” lan truyền, mọi người có xu hướng đánh giá quá cao khả năng mình sẽ là người thắng tiếp theo, bỏ qua số đông thua cuộc âm thầm.

Thiên kiến nhận thức này được khuếch đại trên thị trường meme coin. Tính minh bạch của blockchain khiến câu chuyện “đổi đời” có thể kiểm chứng, còn câu chuyện thua lỗ bị nhấn chìm.

Ở tầng sâu hơn, động lực là bù đắp cảm xúc.

Khi tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm lại, dịch chuyển xã hội đình trệ, mọi người cảm thấy bị bóp nghẹt bởi lo âu hiện tại và bất định tương lai. Việc mua meme coin, trên phương diện tâm lý, trở thành “vé đổi đời”.

Đầu tư truyền thống đòi hỏi tích lũy lâu dài, quản lý rủi ro và kiến thức chuyên môn. Meme coin chỉ cần “bấm đúng lúc”. Quy trình quyết định đơn giản này tự nó đã là sự an ủi—mọi người tin rằng có thể làm giàu mà không cần nguồn lực hay quan hệ xã hội sẵn có.

Nhưng thực tế khắc nghiệt nhất nằm ở cấu trúc trò chơi.

Thị trường meme coin gần như là PvP thuần túy—mọi khoản lãi đều là khoản lỗ của người khác. Trò chơi tổng bằng không này sinh ra “chuỗi nghi ngờ”: tôi sợ bạn bán trước, bạn sợ tôi bán trước, ai cũng đoán người khác sẽ thoát khi nào.

Điều này tạo ra nghịch lý—nhà giao dịch càng lý trí càng có xu hướng thoát ngay ở đợt tăng đầu tiên. Họ biết đồng thuận mong manh và thanh khoản có thể biến mất tức thì.

Đó là lý do hầu hết meme coin đạt đỉnh ngay sau khi ra mắt: ai cũng chơi trò “giành ghế”, nhưng số ghế vốn không đủ cho tất cả.

Cơ chế lan truyền: Sự thống trị chú ý và định giá lưu lượng

Nếu tâm lý giải thích “vì sao người ta mua”, thì lan truyền giải thích “vì sao token này mà không phải token kia”. Trong thị trường có hàng nghìn token mới mỗi ngày, hiệu quả lan truyền là lợi thế sống còn.

Lợi thế của meme coin Trung Quốc bắt nguồn từ sức lan tỏa của biểu tượng.

“我踏马来了” cô đọng sự thẳng thắn và bùng nổ cảm xúc của internet Trung Quốc, truyền tải tức thì sắc thái nổi loạn. Biểu tượng truyền thống “Lão Tử” được tái hiện với sự tự trào và ngạo nghễ. “Binance Life” biến thương hiệu kinh doanh thành lời chúc vui nhộn, tạo ra mã cộng đồng thân mật.

Những biểu tượng này có ba đặc điểm: hình ảnh đơn giản (phù hợp emoji và logo), cảm xúc mãnh liệt (dễ cộng hưởng), và nghĩa mơ hồ (dễ tái diễn giải).

Nhưng biểu tượng mới chỉ là khởi đầu—chiều sâu lan truyền thực sự phụ thuộc vào cách định giá lưu lượng.

Trong meme coin, công thức thực tế là: lưu lượng = định giá.

Một câu trả lời của He Yi trên X, một emoji từ CZ—những hành động tưởng như ngẫu nhiên này lại bơm “kỳ vọng thanh khoản” vào token. Trường hợp “Binance Life” chứng minh điều đó: sau tweet ngày 4 tháng 10 của He Yi, hơn 14 địa chỉ cá voi với mỗi địa chỉ trên 1 triệu USD đã vào token trong 24 giờ, giao dịch on-chain tăng 300%.

KOL lớn xác nhận sẽ tạo ra đồng thuận—ai cũng nghĩ người khác sẽ mua vì tweet đó, nên đổ xô vào, tạo thành lời tiên tri tự hoàn thành.

Đáng lo hơn, lan truyền hiện tạo thành vòng lặp đa nền tảng siêu nhanh.

Một tin nhắn lan truyền trước trong nhóm WeChat hoặc Telegram, rồi xuất hiện dưới dạng giải thích trên Xiaohongshu, tiếp đó là thảo luận tại cộng đồng X tiếng Anh (thường bị dịch sai và diễn giải mới). Dữ liệu on-chain cho thấy cá voi vào, biểu đồ sàn được chụp màn hình và chia sẻ lại trên mạng xã hội. Mỗi vòng đều kích hoạt lại FOMO.

Toàn bộ chu trình này có thể hoàn thành trong 6–12 giờ, khiến “phân tích bình tĩnh” trở nên bất lực.

Nhưng có một nghịch lý cốt lõi:

Khi meme coin lan truyền đạt đỉnh—trending trên Weibo hoặc được truyền thông tài chính chính thống đưa tin—phần thưởng chú ý đã cạn kiệt.

Giai đoạn giá trị nhất trong vòng đời meme coin là khi “đồng thuận quy mô nhỏ đang lan rộng”, không phải khi “ai cũng biết”. Khi lan truyền vượt qua điểm bùng nổ, thị trường bước vào “kiệt sức người mua” vì ai có thể bị thuyết phục đều đã vào.

Đó là lý do nhà giao dịch kinh nghiệm thường rút khi truyền thông chính thống đưa tin về token—đường cong lan truyền đã đạt đỉnh.

Thái độ xã hội: Câu chuyện “Anti-VC” và bộ tộc ảo

Cơn sốt meme coin có thể được xem là biểu tượng nổi dậy tài chính từ tầng lớp cơ sở chống lại giới tư bản tinh hoa. Đây không phải là phong trào tổ chức, mà là biểu hiện tập thể tự phát qua hành động thị trường.

Câu chuyện “chống VC” là ví dụ rõ ràng nhất cho sự phản kháng này.

Ở các dự án tiền điện tử truyền thống, quỹ đầu tư mạo hiểm thường mua lượng lớn token với giá rẻ từ sớm, bán dần qua các đợt mở khóa, để nhà đầu tư nhỏ lẻ ở đáy chuỗi giá trị.

Việc ra mắt meme coin (ai cũng mua gần như cùng lúc và cùng giá) được coi là ưu việt về mặt đạo đức—phủ nhận hệ thống phân cấp tài chính truyền thống.

“Binance Life”, dự án dẫn đầu làn sóng meme Trung Quốc này, nổi tiếng một phần vì ra mắt trên nền tảng cơ sở Four.Meme, không qua private hay presale. Đây là yếu tố then chốt của đồng thuận cộng đồng.

Ở tầng sâu hơn, tồn tại tâm lý xã hội về “bộ tộc ảo”.

Mua “Lão Tử” không chỉ cho holder vị thế, mà còn là thành viên của bộ tộc ảo chia sẻ biểu tượng văn hóa. Trong bộ tộc này, hô vang “Lão Tử là đỉnh cao văn hóa meme Trung Quốc” tạo cảm giác thuộc về, còn việc làm emoji hay tham gia bình chọn cộng đồng là biểu hiện lòng trung thành.

Danh tính bộ tộc này là lý do meme coin có thể sống sót sau các cú sập—miễn là đồng thuận cộng đồng còn, token vẫn giữ được câu chuyện hồi sinh.

Nhưng cần nhận diện mâu thuẫn trong câu chuyện này.

Trên thực tế, thiểu số có lợi thế thông tin và vốn—“smart money”—thường kiểm soát cuộc chơi. Nhà đầu tư nhỏ lẻ vào sau khi thấy tin trên mạng xã hội có thể mua với giá cao gấp hàng chục, hàng trăm lần so với người vào sớm. Luật chơi thực sự vẫn do người ở đỉnh tháp thông tin quyết định.

Cội nguồn triết học: Tài chính hóa chủ nghĩa hư vô

Câu hỏi cốt lõi của meme coin là: khi chúng ta chi tiền thật cho một biểu tượng số không có tiện ích, thực ra ta đang mua gì?

Tài chính truyền thống cho rằng giá trị tài sản đến từ dòng tiền tương lai chiết khấu, hoặc từ sự khan hiếm và tiện ích. Meme coin lật ngược logic này—không tạo ra dòng tiền, không có chức năng thực tế, và giá trị hoàn toàn dựa trên vòng lặp “người khác tin là có giá trị”.

Cấu trúc này gợi lại lý thuyết “simulacra” của Jean Baudrillard: trong xã hội hậu hiện đại, biểu tượng bị tách khỏi thực tại và trở thành simulacra tự quy chiếu.

Meme coin là simulacra thuần túy: không tham chiếu giá trị kinh tế thực, nhưng miễn là đủ người tin thì nó vẫn có giá trị trao đổi—ở thời điểm hiện tại.

Logic “đồng thuận là sự thật” này vừa phi lý vừa không thể bác bỏ—bởi trong thị trường phi tập trung, phi kiểm soát, quyền xác lập giá trị đã phi tập trung hóa.

Ở góc nhìn cực đoan hơn, cơn sốt meme coin phản ánh quá trình tài chính hóa chủ nghĩa hư vô.

Khi các câu chuyện lớn sụp đổ, niềm tin vào tiến bộ công nghệ mang lại tương lai tốt đẹp phai nhạt, và “đầu tư giá trị dài hạn” liên tục thua trước may mắn và thời điểm, “sự vô nghĩa” tự nó trở thành một dạng ý nghĩa.

Thái độ này đặc biệt phổ biến ở nhà đầu tư Gen Z, thế hệ trưởng thành sau khủng hoảng tài chính trong thời kỳ tăng trưởng thấp, không còn tin vào “tích lũy tài sản ổn định”, chấp nhận trò chơi rủi ro cao, biến động lớn.

IV. Cốt lõi tài chính: Ai thực sự kiếm tiền trong trò chơi này?

Vậy, ai là người hưởng lợi trong cơn sốt này—và ai là người thua cuộc?

Đầu tiên, khung định giá truyền thống không còn tác dụng. Tỷ số P/E và P/B không thể lý giải vì sao một token không có dòng tiền lại trị giá hàng trăm triệu. Thay vào đó, số lượt nhắc trên mạng xã hội, ảnh hưởng của KOL và hoạt động cộng đồng mới là chỉ số quan trọng. Khi vốn hóa token vượt xa lượng chú ý có thể duy trì, điều chỉnh mạnh thường sẽ xảy ra.

Thứ hai, hãy cảnh giác với “bẫy thanh khoản”. Khi câu chuyện meme coin đạt đỉnh—ai cũng bàn luận và truyền thông chính thống đưa tin—đó là đỉnh lan truyền, đồng thời là điểm chuyển biến thanh khoản. Tất cả người mua tiềm năng đều đã vào, chỉ còn dòng vốn hiện hữu tranh nhau thoát hàng. Bất kỳ biến động nào cũng có thể kích hoạt bán tháo hàng loạt.

Sự kiện hack tài khoản He Yi ngày 10 tháng 12 năm 2025 là ví dụ điển hình. Hacker dùng tài khoản bị đánh cắp để đăng xác nhận giả, khiến token tăng vọt. Họ mua vào khoảng 19.000 USDT qua hai ví, bán ra ở đỉnh thu về khoảng 43.000 USD, lãi ròng 55.000 USD. Sau khi CZ đính chính trên X, token sụt 78% trong 30 phút, khiến vô số người vào sau bị mắc kẹt.

Trên thị trường meme coin, xây dựng đồng thuận cần thời gian, nhưng sụp đổ diễn ra tức thì.

Cuối cùng, meme coin vẫn là trò chơi rủi ro cao tổng bằng không. Đằng sau mỗi câu chuyện “biến 85 USD thành 140.000 USD” là hàng trăm người thua lỗ âm thầm, tài sản về 0. Dữ liệu on-chain cho thấy thực tế: phía sau 14 địa chỉ lãi triệu đô của “Binance Life” là hơn 47.000 địa chỉ thua lỗ, với mức lỗ trung vị 62%.

Trong hệ thống không tạo ra giá trị—chỉ chuyển giao giá trị—tài sản tất yếu sẽ tập trung lại.

V. Chúng ta đang ở đâu?

Cơn sốt meme coin Trung Quốc năm 2026, về bản chất, là thước đo tâm trạng của thời đại. Nó ghi lại sự lo âu, hài hước, phản kháng và lòng tham của thế hệ này một cách trực diện và nguyên bản nhất.

• Trong thời đại mà sự chắc chắn ngày càng hiếm, con người khao khát sự bất định cực đoan để xua tan sự đơn điệu của cuộc sống hàng ngày;
• Trong xã hội có khả năng dịch chuyển xã hội cứng nhắc, ngay cả một trò chơi mà phần lớn đều thua cũng hấp dẫn hơn việc “chấp nhận số phận”.

Cơn sốt này rồi sẽ qua đi, như mọi bong bóng đầu cơ trong lịch sử. Nhưng dấu ấn của nó sẽ còn lại.

Đồng thuận có thể tài chính hóa, biểu tượng văn hóa có thể định giá, và sự chú ý có thể giao dịch.

Dù đánh giá thế nào, một điều đã rõ—

Chúng ta đã bước vào thời đại chưa từng có, nơi định nghĩa về giá trị đang được viết lại.

Lưu ý:

1. Bài viết này được đăng lại từ [TechFlow], bản quyền thuộc về tác giả gốc [0xGrandpa]. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về việc đăng lại này, vui lòng liên hệ đội ngũ Gate Learn, chúng tôi sẽ xử lý kịp thời theo quy trình liên quan.
2. Lưu ý: Quan điểm và ý kiến trong bài viết này hoàn toàn thuộc về tác giả, không phải là lời khuyên đầu tư dưới bất kỳ hình thức nào.
3. Các phiên bản ngôn ngữ khác của bài viết này do đội ngũ Gate Learn dịch. Trừ khi Gate được đề cập, không được sao chép, phân phối hoặc đạo văn bài dịch.