Lý thuyết chuyển đổi bốn giai đoạn

Có một khái niệm mà những người làm thị trường đều nên hiểu rõ, đó là "Lý thuyết thế hệ" của Strauss và Howe. Nói đơn giản, lịch sử sẽ theo chu kỳ 80-90 năm, mỗi chu kỳ lại chia thành bốn giai đoạn, mỗi giai đoạn khoảng 20 năm.

Bốn giai đoạn chuyển đổi:
- Giai đoạn thịnh vượng cao (High) là thời kỳ sau khủng hoảng. Các tổ chức mạnh mẽ, xã hội đoàn kết, kinh tế đi lên. Chủ nghĩa cá nhân giảm xuống mức thấp nhất, mọi người đều hướng về lợi ích tập thể.
- Giai đoạn thức tỉnh (Awakening), xã hội bắt đầu phản kháng. Khám phá tinh thần, phong trào phản đối, cách mạng văn hóa. Mọi người chán ghét trật tự cũ, mong muốn tự do.
- Giai đoạn suy thoái (Unraveling) là khi các tổ chức yếu đi, niềm tin vào quyền lực giảm sút. Chủ nghĩa cá nhân thịnh hành. Mỗi người lo cho riêng mình.
- Giai đoạn khủng hoảng (Crisis) là thời kỳ biến động lớn. Chiến tranh, cách mạng, sụp đổ kinh tế. Trật tự cũ bị phá hủy, trật tự mới được xây dựng trên đống đổ nát.

Tại sao hiện tại đặc biệt đáng chú ý?

Theo lý thuyết này, giai đoạn khủng hoảng lớn cuối cùng là Chiến tranh thế giới thứ hai (thập niên 1940). Cộng thêm 80 năm, đúng vào thập niên 2020. Đại dịch COVID-19, lạm phát, chiến tranh Ukraine, hiện nay còn có xung đột ở Iran, khủng hoảng năng lượng, mùa đông lạnh giá của thị trường tiền mã hóa. Tất cả đều phù hợp với đặc điểm của giai đoạn khủng hoảng.

Điều thú vị là, sau mỗi cuộc khủng hoảng, đều có giai đoạn thịnh vượng cao. Các tổ chức mới, công nghệ mới, tăng trưởng mới. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, toàn cầu đã trải qua một đợt bùng nổ kinh tế lớn nhất trong lịch sử.

Nếu lý thuyết này đúng, thì hiện tại chúng ta đang ở giai đoạn khó khăn nhất của toàn chu kỳ. Nhưng chính trong giai đoạn này, lại có thể sinh ra những cơ hội quyết định hướng đi của vài thập kỷ tới. Tiền mã hóa, AI, blockchain, tất cả đều có thể trở thành nền tảng cho chu kỳ thịnh vượng tiếp theo.

Đây không phải là dự đoán theo cảm tính, mà là giúp bạn hiểu rõ về chu kỳ. Biết mình đang ở giai đoạn nào, khi thị trường giảm mạnh đừng hoảng loạn, khi thị trường tăng nóng đừng quá phấn khích.