Gần đây tôi đã xem một số dữ liệu và muốn chia sẻ với mọi người về việc khai thác Bitcoin.

Nghiên cứu của Đại học Cambridge năm 2021 cho thấy, lượng điện tiêu thụ của việc khai thác Bitcoin đã đạt 134,89 terawatt giờ, nếu coi nó như một quốc gia độc lập, thì thứ hạng tiêu thụ điện năng có thể lọt vào top 30 toàn cầu. Con số này thực sự rất đáng kinh ngạc, tương đương với lượng điện tiêu thụ trong một năm của một quốc gia trung bình. Nhiều người có thể tò mò, khai thác là gì, tại sao lại tốn nhiều điện như vậy?

Nói về khai thác, thực ra là dùng sức mạnh tính toán của máy tính để cạnh tranh quyền ghi sổ. Ban đầu, Satoshi Nakamoto chỉ cần một chiếc máy tính gia đình để khai thác ra 50 Bitcoin, lượng điện tiêu thụ rất nhỏ. Nhưng khi ngày càng có nhiều người tham gia, độ khó cũng tăng vọt. Cơ chế thiết kế của Bitcoin quyết định tổng cung chỉ có 21 triệu đồng, mỗi khi tạo ra 210.000 khối, phần thưởng sẽ giảm một nửa. Điều này có nghĩa là độ khó khai thác sẽ tăng theo cấp số nhân.

Hiểu đơn giản, ban đầu khai thác một Bitcoin có thể chỉ cần một chiếc máy tính đào một ngày, sau đó là mười chiếc trong mười ngày, rồi đến trăm chiếc trong trăm ngày. Muốn vượt qua đối thủ, chủ mỏ phải liên tục nâng cấp máy đào, tăng cường sức mạnh tính toán. Hiện tại, mỗi máy đào tiêu thụ khoảng 35 độ, một mỏ đào trong một ngày tiêu thụ điện đủ để cung cấp điện cho một người bình thường dùng cả đời. Đó là lý do tại sao khai thác Bitcoin trở thành một lỗ đen năng lượng khổng lồ.

Vậy những thợ mỏ này đào ra Bitcoin có thực sự đáng giá không? Cá nhân tôi nghĩ đây là một câu hỏi rất đáng suy nghĩ. Bitcoin ra đời từ cuộc khủng hoảng tài chính 2008, khi Fed bơm tiền, đồng USD mất giá đã trở thành điều tất yếu. Satoshi Nakamoto cố gắng dùng một loại tiền điện tử phi tập trung để thách thức hệ thống này, mục đích ban đầu thật sự có ý nghĩa.

Trong giai đoạn đầu, Bitcoin phổ biến trong cộng đồng kỹ thuật, thậm chí có người đổi 1000 Bitcoin lấy hai chiếc pizza. Nhưng đến ngày nay, Bitcoin đã hoàn toàn trở thành một sản phẩm đầu cơ. Năm 2020, Fed tiếp tục bơm tiền mạnh mẽ, Bitcoin tăng vọt lên 68.000 USD. Nhưng vấn đề là, theo lý thuyết giá trị lao động, Bitcoin bản thân không có giá trị thực tế. Nó không phải là nhu cầu thiết yếu, lao động của thợ mỏ cũng không thể đo lường trực tiếp giá trị của nó. Nói trắng ra, giá trị cao hiện tại chỉ là bong bóng do đầu cơ tạo ra.

Giá trị lớn nhất của Bitcoin có thể chính là tính phi tập trung và tính ẩn danh, nhưng những đặc tính này cũng là con dao hai lưỡi. Trong thực tế, nó thường bị dùng để rửa tiền, buôn bán ma túy và các hoạt động đen tối khác, đó là lý do các chính phủ đều đang siết chặt. Năm 2021, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc đã nhắc lại lập trường chống đầu cơ tiền ảo, nguyên nhân rõ ràng: đầu tiên là lãng phí năng lượng, theo đó gần 70% các mỏ Bitcoin toàn cầu lúc đó đều nằm ở Trung Quốc. Nếu xu hướng này tiếp tục, đến năm 2024, việc khai thác sẽ tiêu thụ lượng điện tương đương với sản lượng điện của ba đập Tam Hiệp trong ba năm, gây gánh nặng lớn cho phát triển kinh tế trong nước.

Thứ hai, tính ẩn danh của Bitcoin thực sự là tấm chắn bảo vệ cho các hoạt động phạm pháp. Quan trọng nhất, nó đe dọa chủ quyền tiền tệ của quốc gia. Thử nghiệm của El Salvador biến Bitcoin thành tiền hợp pháp là một bài học sống động, kết quả là khi thị trường giảm giá, quốc gia nhỏ này đã thua lỗ hàng chục triệu USD, gần như đối mặt với phá sản.

Vì vậy, quan điểm của tôi là, khai thác là gì, Bitcoin là gì, cuối cùng chỉ là một trò chơi đầu cơ. Nó tiêu tốn tài nguyên, sinh ra tội phạm, đe dọa ổn định tài chính, chính phủ chống lại là hoàn toàn hợp lý. Thay vì bị cảm xúc FOMO chi phối, tốt hơn hết là nhìn nhận thị trường một cách lý trí.