Gần đây tôi đang suy nghĩ về một vấn đề — khi thị trường biến động mạnh, nhà đầu tư nên làm gì? Thực ra, cách làm của nhiều người cũng tương tự nhau, đó là tìm những tài sản tương đối ổn định, ít bị mất giá để phòng ngừa rủi ro. Đó chính là lý do tại sao các đồng tiền trú ẩn luôn là một phần không thể thiếu trong danh mục đầu tư.

Nói về các đồng tiền trú ẩn, mọi người quen thuộc nhất chắc chắn là đô la Mỹ, yên Nhật và franc Thụy Sĩ. Đô la Mỹ, với tư cách là đồng dự trữ toàn cầu, có tính thanh khoản vô địch, mỗi khi thị trường hoảng loạn, lượng lớn vốn sẽ đổ vào đô la Mỹ. Yên Nhật do lãi suất thấp, tính thanh khoản cao, đặc biệt được ưa chuộng trong giao dịch chênh lệch lãi suất. Còn franc Thụy Sĩ, vì chính sách trung lập của chính phủ Thụy Sĩ và hệ thống tài chính ổn định, khiến nó trở thành một trong những đồng tiền trú ẩn rủi ro thấp nhất. Dù đồng euro xếp thứ hai, nhưng gần đây cũng bắt đầu thu hút sự chú ý của nhiều nhà đầu tư.

Ngoài các đồng tiền trú ẩn truyền thống, vàng luôn là công cụ phòng ngừa rủi ro kinh điển nhất. Nó là tài sản vật chất, không bị ảnh hưởng bởi việc in tiền của chính phủ, hơn nữa có mối liên hệ chặt chẽ với đô la Mỹ, điều này khiến nó đặc biệt hấp dẫn trong thời kỳ thị trường biến động. Còn chỉ số sợ hãi VIX, khi thị trường chứng khoán giảm, nhà đầu tư hoảng loạn, VIX sẽ tăng vọt, lúc này việc phân bổ một phần VIX trong danh mục cũng là một lựa chọn không tồi.

Bitcoin tự xưng là "vàng kỹ thuật số", nhưng thành thật mà nói, nó vẫn còn nhiều vấn đề khi dùng làm công cụ phòng ngừa rủi ro. Vốn hóa thị trường quá nhỏ, tính thanh khoản không đủ, dữ liệu lịch sử thiếu hụt, cộng thêm ảnh hưởng từ các chính sách và yếu tố kỹ thuật, khiến độ biến động của nó vượt xa các tài sản trú ẩn khác, rất khó để phát huy tác dụng phòng ngừa rủi ro thực sự. Hiện tại, đa số người mua Bitcoin vẫn xuất phát từ tâm lý đầu cơ, chứ không phải để tránh rủi ro.

Nói về phương thức giao dịch, truyền thống có thể kể đến ngoại hối giao ngay, hợp đồng tương lai, quyền chọn và ETF. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, hợp đồng chênh lệch (CFD) cũng trở thành một lựa chọn, ưu điểm là có thể giao dịch hai chiều, hỗ trợ đòn bẩy, giúp nhà đầu tư có cơ hội kiếm lời khi thị trường tăng hoặc giảm. Tất nhiên, đòn bẩy cao cũng đồng nghĩa với rủi ro lớn, cần thận trọng khi sử dụng.

Thực ra, các yếu tố kích hoạt tâm lý phòng ngừa rủi ro cũng rất rõ ràng — thị trường chứng khoán giảm mạnh, VIX tăng vọt, rủi ro địa chính trị, dữ liệu kinh tế xấu đi, hoặc các sự kiện đen bất ngờ. Mỗi khi những tình huống này xảy ra, các đồng tiền trú ẩn và công cụ phòng ngừa rủi ro sẽ trở thành tâm điểm của thị trường. Đối với nhà đầu tư, xây dựng một danh mục cân đối bao gồm các đồng tiền trú ẩn và công cụ phòng ngừa rủi ro chính là thái độ đúng đắn để đối phó với sự không chắc chắn của thị trường.