Hong Kong đẩy mạnh chiến lược phát triển tiền kỹ thuật số khi chương trình thí điểm e-HKD do HKMA triển khai chính thức chuyển sang giai đoạn hai

Giới thiệu: Sáng kiến tiền tệ số của Hồng Kông

Cơ quan Tiền tệ Hồng Kông (HKMA), phối hợp cùng Deloitte cung cấp phân tích chuyên sâu, đã công bố Báo cáo Giai đoạn 2 chương trình thí điểm e-HKD. Báo cáo quan trọng này mang đến những nhận định then chốt về cách tiền tệ số ngân hàng trung ương (CBDC) và các loại tiền số khác có thể tạo ra sự thay đổi căn bản trong hệ sinh thái tài chính Hồng Kông.

Báo cáo ghi nhận sự chuyển dịch lớn từ hệ thống tiền mặt truyền thống sang hạ tầng tiền số dựa trên công nghệ sổ cái phân tán (DLT). Thông qua sáng kiến này, Hồng Kông đang xác lập vị thế quốc tế về đổi mới tài chính số, mã hóa tài sản và hạ tầng thanh toán thế hệ mới. Các kết quả của chương trình phản ánh nhiều năm nghiên cứu và thử nghiệm thực tiễn, góp phần cung cấp bài học giá trị cho nhà hoạch định chính sách và tổ chức tài chính toàn cầu.

Mở rộng bức tranh tiền số

Theo HKMA, lĩnh vực tiền số đang phát triển thành hai nhóm riêng biệt, định hình tương lai của giao dịch tài chính. Nhóm thứ nhất là tiền công, bao gồm tiền tệ số ngân hàng trung ương như e-HKD. Nhóm thứ hai là tiền tư nhân, gồm các khoản tiền gửi mã hóa do ngân hàng thương mại phát hành và các stablecoin được quản lý, bảo chứng bằng tiền pháp định hoặc tài sản khác.

Những đổi mới này đang xây dựng nền tảng cho tiến trình mã hóa toàn diện tại thị trường tài chính Hồng Kông. Việc thúc đẩy thanh toán nhanh, minh bạch nhờ blockchain, và khả năng lập trình thanh toán giúp các loại tiền số này kết nối liền mạch giữa tài chính truyền thống với hệ sinh thái Web3 mới nổi.

HKMA khởi động nghiên cứu e-HKD từ năm 2017, thể hiện cam kết lâu dài đối với tiền tệ số. Qua thời gian, HKMA đã triển khai nhiều chương trình thí điểm và thử nghiệm kỹ thuật để khám phá tiềm năng ứng dụng e-HKD trong cả hoạt động ngân hàng bán buôn và thanh toán bán lẻ. Sang Giai đoạn 2, phạm vi nghiên cứu mở rộng, so sánh toàn diện giữa e-HKD và các loại tiền số tư nhân, đánh giá mức độ tiện dụng ở các kịch bản khác nhau, khả năng mở rộng phục vụ số đông, và hiệu quả thương mại trong thực tế.

Các chủ đề chính và phát hiện từ thí điểm Giai đoạn 2

Chương trình thí điểm Giai đoạn 2 có sự đồng hành của 11 đối tác ngành trong lĩnh vực ngân hàng, thanh toán và công nghệ. Các chương trình này tập trung vào ba chủ đề trọng tâm cho tương lai triển khai tiền số:

Thanh toán tài sản mã hóa

Chương trình thí điểm kiểm nghiệm sử dụng e-HKD giả định cho thanh toán tức thời tài sản tài chính mã hóa, gồm quỹ thị trường tiền tệ, trái phiếu doanh nghiệp và trái phiếu chính phủ. Kết quả ghi nhận cơ chế thanh toán dựa trên DLT rút ngắn thời gian xử lý từ T+2 (giao dịch cộng hai ngày) xuống gần như tức thời T+0. Sự cải thiện này giúp tăng tính thanh khoản thị trường, giảm thời gian vốn bị khóa trong giao dịch chờ xử lý và hạn chế rủi ro đối tác nhờ loại bỏ độ trễ thanh toán.

Tuy nhiên, các ngân hàng tham gia cho rằng tiền gửi mã hóa phát hành bởi ngân hàng thương mại cũng có thể đạt hiệu quả tương tự mà chỉ cần thay đổi hạ tầng ở mức tối thiểu. Phát hiện này cho thấy có nhiều phương án nâng cao hiệu quả thanh toán, giải pháp tối ưu tùy thuộc vào từng trường hợp sử dụng và yêu cầu tổ chức.

Khả năng lập trình và tích hợp hợp đồng thông minh

Báo cáo khảo sát tiềm năng chuyển đổi của thanh toán lập trình bằng hợp đồng thông minh và tiền gắn mục đích sử dụng. Các trường hợp thí điểm gồm ứng dụng mới như phiếu thưởng xanh tự động phân phối ưu đãi môi trường, hệ thống đặt cọc bất động sản dựa trên ký quỹ, và giải pháp tài trợ chuỗi cung ứng phát hành thanh toán khi hoàn thành mốc giao hàng xác thực.

Khả năng lập trình giúp tự động hóa giao dịch và nâng cao minh bạch thông qua logic xác thực trên chuỗi. Tuy nhiên, HKMA nhận định các mô hình thương mại hóa vẫn ở giai đoạn đầu. Hiện chưa có cơ sở kinh doanh rõ ràng cho việc triển khai quy mô lớn tiền lập trình, khi các bên tham gia thị trường vẫn đang tìm hướng phát triển mô hình doanh thu và quy trình vận hành bền vững. Công nghệ này có tiềm năng, nhưng triển khai thực tiễn cần bổ sung tiêu chuẩn ngành và quy trình kinh doanh.

Khả năng thanh toán ngoại tuyến

Thí điểm e-HKD ngoại tuyến thử nghiệm các công nghệ thanh toán mới như thẻ Super SIM và thanh toán NFC (giao tiếp trường gần) hoạt động mà không cần Internet. Những công nghệ này nhằm đảm bảo hệ thống thanh toán vẫn duy trì khi mất mạng hoặc ở nơi hạn chế kết nối.

Với hạ tầng số phát triển, mạng Internet tốc độ cao phủ rộng và hệ thống thanh toán ngoại tuyến đã được các ngân hàng triển khai, HKMA kết luận việc bổ sung e-HKD ngoại tuyến hiện chỉ mang lại lợi ích nhỏ. Phân tích cho thấy nhu cầu thị trường hiện tại đã được đáp ứng bởi các giải pháp sẵn có, dù công nghệ này vẫn là lựa chọn dự phòng cho tương lai nếu hoàn cảnh thay đổi.

Định hướng tương lai: Ưu tiên chiến lược và lộ trình

HKMA, với sự hỗ trợ phân tích toàn diện từ Deloitte và phản hồi từ ngành, sẽ ưu tiên triển khai e-HKD cho các trường hợp bán buôn. Trọng tâm là thanh toán tài sản mã hóa tại thị trường vốn và giao dịch liên ngân hàng, nơi hiệu quả và giảm rủi ro được thể hiện rõ nhất.

Ngân hàng trung ương tiếp tục đánh giá các ứng dụng bán lẻ và tác động tiềm năng tới thanh toán người tiêu dùng, đồng thời xây dựng khung chính sách, nền tảng pháp lý và hạ tầng kỹ thuật cần thiết. Công tác chuẩn bị này nhằm đảm bảo hệ thống tài chính sẵn sàng cho khả năng ra mắt e-HKD vào năm 2026, nếu điều kiện thị trường và chính sách thuận lợi.

Kết luận: Vị thế dẫn đầu của Hồng Kông trong tài chính số

Trong bối cảnh cuộc đua tiền số giữa các trung tâm tài chính lớn trên thế giới ngày càng gay gắt, cách tiếp cận hợp tác của Hồng Kông nổi bật nhờ cân bằng giữa quản lý công và đổi mới tư nhân. Mô hình này giúp Hồng Kông dẫn đầu chuyển đổi tài chính khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và toàn cầu.

Sáng kiến e-HKD thể hiện không chỉ cam kết của thành phố đối với công nghệ và đổi mới tài chính, mà còn vai trò chiến lược trong định hình kỷ nguyên tiền tệ mới. Tầm nhìn hướng tới hệ sinh thái tài chính kết nối xuyên biên giới và nền tảng, vận hành hiệu quả nhờ tự động hóa và thanh toán tức thời, đồng thời tạo điều kiện tiếp cận hạ tầng thanh toán hiện đại cho mọi thành phần. Qua thử nghiệm thực tiễn, sự tham gia của các bên liên quan và hoạch định chính sách dựa trên bằng chứng, Hồng Kông đang xây dựng mô hình triển khai tiền số mà các nước khác đang theo dõi và học hỏi.

Câu hỏi thường gặp

e-HKD (Đô la Hồng Kông điện tử) là gì? Nó khác gì so với Đô la Hồng Kông truyền thống?

e-HKD là đồng tiền số hợp pháp do Cơ quan Tiền tệ Hồng Kông phát hành trực tiếp, có giá trị pháp lý ngang với HKD tiền mặt. Khác với tiền truyền thống, e-HKD chỉ tồn tại ở dạng số để phục vụ các giao dịch tài chính hiện đại.

Các mục tiêu và kế hoạch chính của Giai đoạn 2 chương trình thí điểm e-HKD là gì?

Giai đoạn 2 nhằm thử nghiệm các trường hợp ứng dụng sáng tạo của e-HKD xoay quanh ba chủ đề: thanh toán tài sản mã hóa, khả năng lập trình và thanh toán ngoại tuyến. HKMA đã lựa chọn 11 nhóm doanh nghiệp ở nhiều ngành tham gia giai đoạn này.

Người dân bình thường có thể tham gia chương trình thí điểm e-HKD như thế nào? Khi nào sẽ được sử dụng?

Người dân có thể đăng ký qua ngân hàng để tham gia chương trình thí điểm e-HKD. Việc triển khai rộng dự kiến vào giữa năm 2026, khi người dùng phổ thông có thể sử dụng HKD số cho giao dịch.

Bảo mật của e-HKD được đảm bảo như thế nào? Liệu thông tin cá nhân có bị lộ không?

e-HKD áp dụng mã hóa đa lớp và giao thức bảo mật blockchain để bảo vệ dữ liệu người dùng. HKMA thực thi kiểm soát quyền riêng tư nghiêm ngặt và tuân thủ chuẩn mực. Thông tin cá nhân được bảo vệ bằng các giải pháp mật mã tiên tiến, tuy nhiên người dùng cần chủ động bảo vệ thông tin đăng nhập của mình.

e-HKD có ưu điểm gì so với tiền số của các nước khác như Nhân dân tệ số của Trung Quốc và Euro số của EU?

e-HKD áp dụng quản lý linh hoạt theo nguyên tắc, thúc đẩy đổi mới mà vẫn đảm bảo ổn định, khác biệt với các mô hình quản lý cứng nhắc. Đồng tiền này cân bằng giữa sáng tạo tài chính và kiểm soát rủi ro, tăng cường khả năng tương tác xuyên biên giới và đóng vai trò môi trường thử nghiệm cho phát triển hệ sinh thái tài sản số tại Châu Á - Thái Bình Dương.

e-HKD sẽ tác động như thế nào đến hệ thống tài chính và hệ sinh thái thanh toán của Hồng Kông?

e-HKD sẽ nâng cao hệ thống tài chính Hồng Kông nhờ cải thiện hiệu quả thanh toán và tốc độ xử lý giao dịch. Đồng thời hiện đại hóa hạ tầng thanh toán, thúc đẩy thanh toán tài sản mã hóa, và củng cố vị thế trung tâm tài chính số hàng đầu của Hồng Kông.

Những ngân hàng và tổ chức nào tham gia chương trình thí điểm e-HKD?

16 ngân hàng và công ty thanh toán tham gia chương trình thí điểm e-HKD, gồm Alipay Financial Services, China Construction Bank (Asia), Standard Chartered Bank, Boston Consulting Group và Mastercard (Asia).

Việc triển khai e-HKD có ý nghĩa gì với vị thế trung tâm tài chính quốc tế của Hồng Kông?

e-HKD củng cố vị thế dẫn đầu về công nghệ tài chính của Hồng Kông và nâng cao vai trò trung tâm tài chính toàn cầu. Đồng thời tăng năng lực cạnh tranh trong nền kinh tế số, thúc đẩy đổi mới và hiện đại hóa lĩnh vực tài chính.