Một token với khối lượng giao dịch mỗi ngày gần 10 tỷ USD—liệu đây có phải sản phẩm của Cardano?

Gần đây, token NIGHT đã được niêm yết giao dịch giao ngay và phái sinh trên Bitget, Binance, OKX và Bybit vào đầu tháng này, ghi nhận khối lượng giao dịch toàn cầu trong 24 giờ vượt 9 tỷ USD, tiến sát mốc 10 tỷ USD. Đáng chú ý, Bybit đã vượt qua Binance về khối lượng giao dịch giao ngay trong 24 giờ, nhờ hoạt động nổi bật của NIGHT.

NIGHT chính thức ra mắt vào ngày 9 tháng 12. Theo CoinGecko, giá token này đã tăng từ khoảng 0,025 USD khi phát hành lên gần 0,114 USD chỉ trong chưa đầy hai tuần—tăng hơn ba lần. Định giá pha loãng hoàn toàn (FDV) của NIGHT từng vượt 2,5 tỷ USD, đưa token này vào top 50 về vốn hóa thị trường. Tại thời điểm viết bài, giá NIGHT đã điều chỉnh về khoảng 0,08 USD.

Việc một token được niêm yết trên nhiều sàn giao dịch lớn đạt thành tích tốt là điều dễ hiểu, nhưng điểm đáng chú ý là NIGHT là token gốc của Midnight—sidechain bảo mật của Cardano. Sự tăng trưởng mạnh mẽ của một dự án mang cả hai nhãn “Cardano” và “bảo mật” thực sự khiến đa số thị trường bất ngờ.

Điều Gì Tạo Nên “Giá Trị” Cho Midnight?

Midnight là sidechain do Input Output Global (IOG, công ty mẹ của Cardano) phát triển, tập trung vào “bảo vệ dữ liệu có thể lập trình”. Dự án tích hợp công nghệ bằng chứng không kiến thức (ZKP) vào API TypeScript plug-and-play, cho phép các nhà phát triển Web2 triển khai “tiết lộ chọn lọc” trên chuỗi mà không cần chuyên môn về mật mã. Mạng lưới sử dụng Cardano làm nền tảng đồng thuận và Halo2 làm backend ZK, vận hành theo mô hình hai token (NIGHT+DUST), với mục tiêu đầu tiên là cung cấp “dữ liệu hữu dụng nhưng vô hình” cho doanh nghiệp, sau đó mở rộng sang DeFi, RWA, nhận diện tuân thủ on-chain và các trường hợp ứng dụng khác.

Về bản chất, phương pháp này không phải là đột phá—bảo mật được kích hoạt qua ZKP, nhưng thay vì bảo vệ riêng tư tích hợp, các tính năng bảo mật được cung cấp như công cụ tùy chọn để đáp ứng nhu cầu thực tế.

IOG lần đầu công bố phát triển Midnight vào tháng 11 năm 2022, nhưng phải gần hai năm sau, testnet mới được ra mắt vào tháng 10 năm 2024. Tiến độ triển khai chậm này là đặc trưng của IOG; gần năm năm đã trôi qua từ khi Cardano công bố hợp đồng thông minh đến khi thực sự triển khai vào tháng 9 năm 2021, sau khi thị trường tăng giá đã kết thúc.

Tháng 5 vừa qua, Midnight thành lập quỹ riêng do Fahmi Syed—cựu CFO của Parity (đội ngũ phát triển Polkadot)—dẫn dắt, đánh dấu khởi động sự kiện phát hành token (TGE). Chỉ hai ngày sau khi công bố quỹ, nhà sáng lập Cardano Charles Hoskinson đã tiết lộ kế hoạch airdrop token cho 37 triệu địa chỉ trên tám blockchain lớn, đồng thời khẳng định rằng airdrop chỉ dành cho người dùng lẻ, không có sự tham gia của các quỹ đầu tư mạo hiểm.

Điều thực sự làm bùng nổ tâm lý thị trường là chiến dịch “phân phối token quy mô lớn” của Midnight. Ngoài airdrop, Midnight còn hợp tác với Binance, OKX và Bybit để phân phối gần 3 tỷ token NIGHT. Chiến lược táo bạo này hoàn toàn trái ngược với xu hướng ICO gần đây và đã tạo ra sự hào hứng mạnh mẽ trên thị trường.

Dữ liệu từ blockchain explorer cho thấy, ngoài ba địa chỉ lớn nhất—có khả năng thuộc về IOG hoặc Quỹ Midnight—các holder lớn của NIGHT khá phân tán. Theo dữ liệu chính thức, tác giả ước tính lượng token phân phối qua airdrop và hợp tác với sàn chiếm gần một phần ba tổng cung (24 tỷ NIGHT), đây là tỷ lệ phân bổ rất lớn.

Hệ thống token của Midnight không chỉ có NIGHT mà còn vận hành mô hình hai token (“NIGHT+DUST”). Thiết kế đặc biệt này không đơn thuần là đổi mới—mà nhằm đảm bảo tuân thủ quy định. NIGHT dùng cho quản trị, khuyến khích và tạo ra token phụ DUST. NIGHT không cung cấp bảo mật và hoàn toàn minh bạch trên chuỗi.

DUST, được sinh ra khi nắm giữ NIGHT, dùng để trả phí giao dịch, hoạt động tương tự như Gas. DUST cũng dùng để trả phí bảo mật; người dùng muốn bổ sung bảo mật cho giao dịch on-chain phải trả bằng DUST. DUST được tự động phát cho holder NIGHT mỗi block mới và sẽ “giảm dần” theo thời gian để ngăn tích trữ và lạm dụng mạng lưới.

Trong mô hình này, NIGHT đóng vai trò là token “cổ phần” dùng cho quản trị và tạo ra DUST, nhưng không trực tiếp trả phí giao dịch. DUST, với tính chất là “nguồn tài nguyên tái tạo” được tạo từ NIGHT và giảm dần theo thời gian, được phân loại là tài nguyên chứ không phải tài sản theo quy định pháp lý, đáp ứng yêu cầu tuân thủ toàn cầu.

Cardano Sẽ Đầu Tư Mạnh Vào Hệ Sinh Thái On-Chain Năm Tới

Lộ trình phát triển của Cardano nhấn mạnh năm tới là giai đoạn then chốt để thúc đẩy hoạt động on-chain.

Cardano sẽ bắt đầu bằng việc nâng cấp mạng lưới, tăng thông lượng lên 1.000–10.000 TPS thông qua xử lý block song song và kiến trúc phân lớp nhằm mở rộng chiều dọc, đồng thời vẫn đảm bảo bảo mật và phân quyền. Việc Midnight ra mắt mainnet dự kiến sẽ thúc đẩy DeFi và TVL nhờ các tính năng bảo mật tùy chọn. Quỹ Cardano cũng sẽ phân bổ ngân sách để phát hành các stablecoin lớn như USDT và USDC trực tiếp trên Cardano.

Quan trọng nhất, Cardano hướng đến ưu tiên khả năng tương tác—không chỉ dừng ở cầu nối cross-chain, mà còn cho phép người dùng từ blockchain khác tương tác trực tiếp với DApp Cardano bằng cách dùng Gas token gốc của chuỗi họ.

Tuần trước, Cardano đã kích hoạt atomic swap giữa BTC và ADA qua Fluid—không thông qua cầu nối cross-chain, token wrapped hay lưu ký tập trung, mà thực hiện trực tiếp bằng giao dịch script-to-script ở cấp độ giao thức. Điều này có được một phần nhờ Cardano sử dụng mô hình ledger UTXO. Hai ngày trước, các nhà vận hành stake pool Cardano đã trao đổi với đồng sáng lập Solana trên X, xác nhận thêm chiến lược này.

Các kế hoạch chiến lược và sản phẩm này được hậu thuẫn bởi nguồn lực tài chính lớn. Quỹ Cardano sẽ tăng ngân sách marketing thêm 12%, tham gia các sự kiện như TOKEN2049 và Consensus, đồng thời đầu tư 2 triệu ADA qua Venture Hub để hỗ trợ startup và dự án hệ sinh thái. Ngoài ra, Quỹ dự kiến bơm hàng chục triệu ADA vào hệ sinh thái DeFi Cardano nhằm tăng thanh khoản và thu hút tổ chức lớn.

Về bản chất, đợt tăng giá của NIGHT có thể chỉ là khởi đầu cho chiến dịch lớn của Cardano. Đến năm 2026, dự án này—ra mắt mainnet từ năm 2017 và phần lớn bị thị trường Web3 truyền thống bỏ qua—có thể sẽ xứng đáng nhận được sự chú ý mới.

Tuyên bố:

1. Bài viết này được đăng lại từ [Foresight News] và thuộc bản quyền tác giả gốc [Eric]. Nếu bạn có thắc mắc về việc tái bản, vui lòng liên hệ đội ngũ Gate Learn để được xử lý nhanh chóng qua kênh phù hợp.
2. Miễn trừ trách nhiệm: Các quan điểm và nhận định trong bài viết chỉ thuộc về tác giả, không phải là lời khuyên đầu tư.
3. Các phiên bản ngôn ngữ khác của bài viết này do đội ngũ Gate Learn dịch. Trừ khi Gate được ghi nhận, việc sao chép, phân phối hoặc đạo văn nội dung dịch bị nghiêm cấm tuyệt đối.