Mở đầu
Prapanjj S K Kota, nhà sáng lập và CEO của Réia Diamonds có trụ sở tại Ấn Độ, đã xây dựng giao diện “chọn vibe của bạn” dựa trên AI bằng Claude của Anthropic chỉ trong mười phút để giúp một cặp đôi quyết định thiết kế nhẫn đính hôn. Hiện giao diện này cho phép khách hàng chọn giữa các phong cách như “lấy cảm hứng từ truyền thống”, “cắt tỉa táo bạo” và “cổ điển hiện đại” thay vì phải cuộn qua hàng trăm thiết kế, rút ngắn quá trình từng mất vài ngày thành một bước lựa chọn gọn nhẹ.
Việc ứng dụng AI trong ngành trang sức tại Ấn Độ và Đông Nam Á đang tăng tốc nhanh chóng. Theo khảo sát của Diatech AI đối với 83 nhà sản xuất trang sức trong Khu Kinh tế Đặc biệt SEEPZ của Mumbai, gần 68% nhà sản xuất tại Ấn Độ đã sử dụng AI để tạo thiết kế và quản lý tồn kho. Tại Đông Nam Á, Karl Chan, nhà sáng lập Sourcy AI, ước tính gần 80% thương hiệu đang dùng AI cho ít nhất một phần trong quy trình làm việc.
Cơn sốt vàng AI
Trong hơn một thập kỷ, các công ty trang sức đã dùng AI ở “hậu trường” cho việc định giá, dự báo tồn kho và quy trình nhà máy. Sự chuyển dịch sang AI tạo sinh đã thay đổi căn bản việc phát triển sản phẩm. Giờ đây, nhà thiết kế có thể tải lên bản phác tay, hình ảnh tham chiếu hoặc ảnh về kiến trúc để ngay lập tức tạo ra các ý tưởng trang sức.
Vinit Jogani, giám đốc tại Diatech AI, giải thích sự khác biệt: “Trước đây, AI chủ yếu làm việc với dữ liệu có cấu trúc như bảng tính và hệ thống tồn kho. Còn AI tạo sinh làm việc với dữ liệu phi cấu trúc như bản phác, hình ảnh và video.”
Các nhà sản xuất cũng đang khai thác dữ liệu thiết kế lưu trữ trong nhiều năm. Réia Diamonds đã kết nối cơ sở dữ liệu nhẫn hiện có với Claude thông qua API, giúp khách hàng lọc qua các thiết kế cũ bằng các yêu cầu như “lấy cảm hứng từ truyền thống” hoặc “cổ điển hiện đại”.
Tăng năng suất
Nitesh Jain, đồng sáng lập của thương hiệu trang sức kim cương tạo tác trong phòng thí nghiệm Ethera tại Ấn Độ, cho biết AI có thể nâng năng suất của một nhà thiết kế lên 2 đến 3 lần. “Nếu trước kia có năm nhà thiết kế tạo 150 thiết kế mỗi tháng, thì giờ năm người đó có thể tạo 500 thiết kế,” anh giải thích.
Với thương hiệu trang sức Miruu tại Philippines, AI đã giảm thời gian cần để tạo video marketing từ vài ngày xuống còn 90 phút. Chủ sở hữu Kester Go cho biết thương hiệu chưa cắt giảm nhân sự; thay vào đó, nhóm marketing giờ tạo ra nhiều nội dung hơn mà không cần tuyển thêm.
Karl Chan của Sourcy AI cho biết, mốc thời gian ra mắt bộ sưu tập vốn từng mất gần sáu tháng nay có thể rút gọn chỉ còn ba đến bốn tuần nhờ các quy trình làm việc có hỗ trợ AI.
Marketing và xu hướng người tiêu dùng
Trước đây, các thương hiệu phải sản xuất trang sức một cách thủ công trước khi tạo hình ảnh chiến dịch hoặc thực hiện các buổi chụp sản phẩm. Giờ đây, AI có thể tạo ảnh và video trực tiếp từ một hình ảnh thiết kế, giúp thương hiệu tiếp thị sản phẩm trước khi chúng được sản xuất.
Các thương hiệu bán thẳng tới người tiêu dùng đang dùng AI để phân tích hàng triệu lượt đánh giá sản phẩm, bình luận trên mạng xã hội và danh sách trên sàn thương mại điện tử nhằm xác định sở thích đang nổi lên. Hệ thống AI có thể nhận ra khách hàng thích hoặc không thích điều gì ở các sản phẩm do thương hiệu toàn cầu bán, rồi đưa những hiểu biết đó vào phát triển sản phẩm trong tương lai.
Dấu ấn địa phương
AI cũng có thể nội địa hóa sở thích theo từng khu vực. Tại Ấn Độ, nơi sở thích trang sức thay đổi mạnh giữa các cộng đồng và vùng miền, trang sức cưới phổ biến ở miền Nam lại khác biệt đáng kể so với các phong cách được ưa chuộng ở miền Bắc. Karl Chan gọi đây là “siêu nội địa hóa”, một quy trình tạo ra các bộ sưu tập nhắm mục tiêu rất cụ thể cho các nhóm nhân khẩu học nhỏ hơn.
Xu hướng bán lẻ toàn cầu ủng hộ cách làm này. McKinsey ước tính cá nhân hóa dựa trên AI có thể làm tăng doanh thu từ 5% đến 15%.
Năng lực chuyên môn của con người vẫn thiết yếu
Dù có các lợi ích về vận hành, Prapanjj S K Kota của Réia Diamonds vẫn tỏ ra hoài nghi khi dùng AI để tạo thiết kế trang sức nguyên bản. “AI cho ra những kết quả ấn tượng về mặt thị giác,” ông nói. “Nhưng nó vẫn chưa hiểu thứ gì thực sự sẽ bán được.”
Thiết kế trang sức bị ràng buộc bởi thực tế kỹ thuật. Chỉ cần thay đổi 1 milimét về bề rộng cũng có thể làm thay đổi lượng vàng dùng đến, trọng lượng của một món và giá bán cuối cùng. Kết cấu, độ đánh bóng và cảm giác của kim loại vẫn rất khó để AI nắm bắt. Karl Chan của Sourcy AI nhận xét: “AI có thể nhìn, nhưng không thể chạm.”
Câu hỏi về tính nguyên bản
Khi trang sức do AI thiết kế ngày càng được sản xuất đại trà, những câu hỏi về tính nguyên bản vẫn tồn tại. Ngành trang sức trước nay từng hoạt động trong vùng xám giữa “lấy cảm hứng” và “sao chép”, và AI làm vấn đề phức tạp hơn nhờ các mô hình được huấn luyện trên những bộ dữ liệu khổng lồ chứa các thiết kế hiện có.
Một số nhà sáng lập có vẻ tương đối không quá lo lắng. Kota của Réia Diamonds gọi nỗi lo về bảo hộ thiết kế là “được thổi phồng”, lập luận rằng việc sao chép luôn diễn ra trong ngành dù có hay không AI. “Thiết kế đi trong vòng sáu tháng,” ông nói, đồng thời cho rằng một khi bộ sưu tập được trưng bày trực tuyến thì việc ngăn sao chép gần như trở nên bất khả thi.
Saransh Kothari, đồng sáng lập và CEO của Prismara, một thương hiệu trang sức đến từ Ấn Độ, cũng có quan điểm tương tự: thiết kế đơn lẻ không thể là lợi thế cạnh tranh dài hạn vì các ý tưởng thiết kế thành công thường nhanh chóng bị đối thủ sao chép.
Vinit Jogani của Diatech AI cho rằng AI có thể trở thành một phần của lời giải, giúp phát hiện khả năng đạo nhái bằng cách so sánh thiết kế trên nhiều chợ thương mại một cách hệ thống hơn nhiều so với con người.
Kester Go của Miruu nhìn nhận theo hướng thực dụng: “Đây là một doanh nghiệp. Miễn là chúng tôi kiểm soát được chi phí và lợi nhuận đáy tốt thì điều đó mới quan trọng.”
Sự hoài nghi của ngành trước các tuyên bố về mức độ áp dụng
Không phải ai cũng bị thuyết phục bởi quy mô áp dụng AI mà người ta đang công bố. Trixie Khong, nhà sáng lập và CEO của By Invite Only có trụ sở tại Singapore, cho biết AI đã giúp giảm công việc hành chính, “có lẽ mang lại cho chúng tôi khoảng 1 ngày công mỗi tuần cho mỗi nhà thiết kế.” Với hơn 16 năm trong ngành trang sức, bà vẫn hoài nghi trước các ước tính rộng hơn của ngành rằng ở Đông Nam Á có tới 80% đang áp dụng.
Saransh Kothari của Prismara nhận xét rằng dù nhiều công ty tuyên bố đang dùng AI, nhưng phần lớn tập trung vào các cải thiện vận hành nhỏ hơn như quản lý tồn kho và không nhất thiết “tạo ra khác biệt rõ rệt” về trải nghiệm khách hàng và lợi nhuận.
